Jakie są Nowe zasady liczenia stażu pracy?
Już od stycznia 2026 roku pojawią się istotne zmiany dotyczące sposobu ustalania stażu pracy. Ministerstwo Pracy opracowało nowelizację Kodeksu pracy, która umożliwi wliczanie do stażu również okresów zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych, a także czasu prowadzenia własnej działalności gospodarczej.
Największą rewolucją będzie traktowanie umów zlecenia na równi z tradycyjną umową o pracę ─ taki okres zatrudnienia będzie uwzględniany podczas wyliczania stażu. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku przedsiębiorców prowadzących działalność na własny rachunek. Do tej pory tego rodzaju aktywność nie wpływała na długość stażu, co utrudniało zdobywanie uprawnień osobom pracującym poza typowym etatem.
Wprowadzone zmiany mają na celu zapewnienie równego traktowania wszystkim zatrudnionym, niezależnie od podstawy świadczenia pracy. Efektem tego będzie szybsze uzyskanie prawa do dłuższego urlopu wypoczynkowego, liczącego 26 dni w roku, oraz innych świadczeń, które uzależnione są od stażu pracy – zarówno przez wykonujących zadania w ramach umów cywilnoprawnych, jak i przez przedsiębiorców.
Nowy system obejmie każdą formę aktywności zawodowej – zarówno stałe zatrudnienie, jak i inne sposoby pracy zarobkowej. Warunkiem będzie jednak przedstawienie odpowiednich dokumentów, takich jak zaświadczenia z ZUS lub innych instytucji, które potwierdzą okresy przepracowane poza etatem.
Od początku 2026 roku staż pracy wszystkich zatrudnionych będzie przeliczany z automatu zgodnie z nowymi wytycznymi. Oznacza to, że firmy zobowiązane będą do uwzględnienia tych zasad przy przyznawaniu:
- dodatków stażowych,
- nagród jubileuszowych,
- innych benefitów związanych z długoletnią pracą.
Zmiana przepisów to reakcja na współczesne realia rynku pracy, gdzie coraz częściej wybierane są niestandardowe formy współpracy. Ministerstwo szacuje, że nowelizacja obejmie kilka milionów osób, które dzięki niej szybciej zyskają dostęp do uprawnień i świadczeń, na które dotąd musiały czekać znacznie dłużej.
Co obejmują przepisy nowej ustawy dotyczące stażu pracy?
Nowe przepisy dotyczące stażu pracy znacząco rozszerzają katalog okresów wliczanych do długości zatrudnienia. Obejmują one więcej rodzajów aktywności zawodowej niż dotychczas.
Do stażu będą zaliczane między innymi:
- umowy cywilnoprawne – zarówno zlecenia, agencyjne, jak i dotyczące świadczenia usług, traktowane analogicznie do umów o pracę,
- prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej – cały okres własnej działalności będzie liczony do stażu, co stanowi istotną zmianę,
- przerwy w działalności gospodarczej związane z opieką nad dzieckiem.
Termin wejścia w życie nowych regulacji zależy od sektora zatrudnienia:
| sektor | data obowiązywania |
|---|---|
| publiczny | 1 stycznia 2026 roku |
| prywatny | 1 maja 2026 roku |
Nowelizacja upraszcza również dokumentowanie stażu pracy. Wymagania dotyczące dokumentów zostały jasno określone, co pozwoli ograniczyć formalności. Zamiast skomplikowanych procedur wystarczy zaświadczenie z ZUS lub innej instytucji ubezpieczeniowej.
Zmiany te mają realny wpływ na sytuację pracowników, obejmując między innymi długość urlopu, wysokość dodatków zależnych od lat pracy oraz prawo do nagród jubileuszowych. Dzięki wliczeniu różnych form zatrudnienia,
Kiedy nowe zasady liczenia stażu pracy obejmą pracowników firm prywatnych?
Od 1 maja 2026 roku osoby zatrudnione w firmach prywatnych zaczną podlegać nowym przepisom dotyczącym liczenia stażu pracy. Zmiany przewidziane w nowelizacji Kodeksu pracy zostaną wdrożone w dwóch etapach – od stycznia 2026 roku obejmą sektor publiczny, a następnie przedsiębiorstwa prywatne.
Przesunięcie terminu wdrożenia dla pracodawców prywatnych o cztery miesiące jest zamierzone, by umożliwić przedsiębiorcom:
- dostosowanie systemów kadrowych i płacowych,
- dokładną weryfikację dokumentacji pracowników,
- przygotowanie się do nowych wymogów.
Od maja 2026 roku uwzględniane będą różne okresy aktywności zawodowej przy ustalaniu stażu pracy w firmach prywatnych, w tym:
- praca na etacie,
- okresy pracy na podstawie umów cywilnoprawnych,
- prowadzenie własnej działalności gospodarczej,
- inne formy aktywności zawodowej.
Zmiany mają charakter retroaktywny, co oznacza, że również okresy umów cywilnoprawnych czy samozatrudnienia sprzed wejścia w życie nowych przepisów będą wliczane do stażu pracy.
Pracodawcy z sektora prywatnego zostaną zobowiązani do:
- zgromadzenia dokumentów potwierdzających różne formy wcześniejszego zatrudnienia,
- przedłożenia tych dokumentów,
- ponownego obliczania stażu pracy swoich pracowników według nowych zasad od maja 2026 roku.
Nowe zasady wpłyną na prawa pracowników, w tym m.in. na długość urlopu wypoczynkowego oraz wysokość dodatku za staż.
Według szacunków resortu pracy, na nowych przepisach skorzysta nawet 4 miliony osób z sektora prywatnego, które do tej pory nie mogły zaliczać do stażu pracy okresów poza tradycyjną umową o pracę.
Jak zmieniły się zasady wliczania umowy zlecenie i działalności gospodarczej do stażu pracy?
Nowelizacja Kodeksu pracy wprowadziła istotne zmiany dotyczące zaliczania umów cywilnoprawnych oraz działalności gospodarczej do stażu pracy. Dotychczas tylko tradycyjne umowy o pracę były brane pod uwagę przy wyliczaniu stażu zawodowego, jednak nowe przepisy eliminują tę różnicę.
Rewolucja dotknęła szczególnie umowy zlecenia. Okresy przepracowane na ich podstawie będą liczone na równi z umową o pracę, obejmując zarówno obecne, jak i wcześniejsze umowy cywilnoprawne zawarte przed wejściem nowych przepisów. Do stażu pracy zostaną także doliczone:
- umowy agencyjne,
- umowy na świadczenie usług,
- wszystkie rodzaje umów cywilnoprawnych potwierdzone odpowiednią dokumentacją.
Również osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą otrzymują korzystne zmiany. Każdy rok prowadzenia działalności będzie traktowany jako czas stażu, a uwzględnione zostaną także okresy zawieszenia firmy, na przykład podczas sprawowania opieki nad dzieckiem.
W efekcie samozatrudnieni uzyskają pełen dostęp do świadczeń przysługujących pracownikom zatrudnionym na etat, takich jak dłuższy urlop, dodatki stażowe czy nagrody za wieloletnią pracę.
Proces dokumentowania okresów aktywności zawodowej został uproszczony. Wystarczy przedłożyć dokumenty z ZUS-u lub innych instytucji ubezpieczeniowych, które potwierdzą doświadczenie zdobyte poza etatem. Pracodawcy będą zobowiązani do ponownego przeliczenia stażu pracy, uwzględniając wszystkie potwierdzone okresy zatrudnienia i prowadzenia działalności.
| Data wprowadzenia zmian | Zakres |
|---|---|
| styczeń 2026 | sektor publiczny |
| maj 2026 | sektor prywatny |
Zmiany będą obowiązywały wstecznie, obejmując również wcześniejsze lata zatrudnienia na umowach cywilnoprawnych oraz prowadzenia działalności gospodarczej. Nowe przepisy doskonale odpowiadają na realia rynku pracy, gdzie elastyczne formy zatrudnienia stają się coraz popularniejsze.
Jakie zmiany w systemie ZUS wpływają na proces liczenia stażu pracy?
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wprowadził nowoczesne rozwiązania cyfrowe, które znacząco uprościły i przyspieszyły proces potwierdzania okresów zatrudnienia niezbędnych do naliczania stażu pracy.
Kluczowym narzędziem jest obecnie Platforma Usług Elektronicznych (PUE/eZUS), dzięki której:
- uzyskanie zaświadczenia o stażu pracy jest możliwe całkowicie przez internet,
- nie ma potrzeby osobistej wizyty w oddziale ZUS,
- system automatycznie gromadzi dane o przebiegu ubezpieczeń emerytalnych i rentowych,
- obejmuje to zatrudnienie na umowę o pracę, umowy cywilnoprawne oraz prowadzenie działalności gospodarczej,
- rejestrowane są terminy zgłoszenia i wyrejestrowania z ubezpieczeń.
Nowe dokumenty generowane elektronicznie przez ZUS mają taką samą moc prawną jak tradycyjne zaświadczenia – nie wymagają podpisu pracownika ani pieczęci instytucji, co znacząco przyspiesza potwierdzanie stażu.
Dla ubezpieczonych na umowach cywilnoprawnych czy prowadzących własną firmę szczególnie ważna jest historia ubezpieczeń z ZUS, która stanowi główne potwierdzenie okresów zatrudnienia. Wypełniony przez ubezpieczonego formularz US-7 zawiera wszystkie niezbędne dane, umożliwiając pracodawcy łatwe weryfikowanie przebiegu pracy.
Zatrudnienie sprzed 1999 roku, jeszcze nie w pełni zdigitalizowane, można potwierdzić za pomocą tradycyjnej dokumentacji, takiej jak świadectwo pracy lub potwierdzenie od byłego pracodawcy. ZUS uznaje te dokumenty jako ważne uzupełnienie elektronicznych danych.
Platforma eZUS zapewnia pełny obraz okresów składkowych, co jest niezwykle istotne dla osób pracujących w różnych formach zatrudnienia, z przerwami w karierze lub posiadających doświadczenie zdobyte na podstawie umów zlecenia albo prowadząc własną działalność.
Nowy elektroniczny system potwierdzania stażu umożliwia:
- szybszy dostęp pracodawców do niezbędnych danych,
- łatwiejsze zdobycie przez pracowników zaświadczeń o doświadczeniu zawodowym,
- uniknięcie skomplikowanych i czasochłonnych procedur,
- sprawne przygotowanie do reform obowiązujących od 2026 roku.
Dzięki wprowadzonym zmianom dokumentowanie stażu pracy stało się wygodniejsze i bardziej przejrzyste. Rozszerzony katalog okresów wliczanych do stażu oraz cyfrowa obsługa zaświadczeń pozwolą milionom osób skutecznie udokumentować swoją historię zatrudnienia zgodnie z nowymi przepisami.
Jakie są wymagane kroki, aby złożyć wniosek o wydanie zaświadczenia o stażu pracy?
Uzyskanie zaświadczenia o stażu pracy w ZUS jest znacznie prostsze dzięki cyfrowym rozwiązaniom. Cała procedura przebiega etapami, które warto przejść krok po kroku.
- zaloguj się do Platformy Usług Elektronicznych ZUS (PUE/eZUS), gdzie składane są elektroniczne wnioski. Jeśli nie masz konta, załóż je szybko, wykorzystując Profil Zaufany, bankowość internetową lub podpis elektroniczny,
- odszukaj wniosek USP o wydanie zaświadczenia dotyczącego przebiegu ubezpieczenia, wypełnij pola z danymi osobowymi, określ okresy, których dotyczy zaświadczenie oraz cel uzyskania dokumentu,
- precyzyjnie określ zakres lat, dla których potrzebujesz zaświadczenia. Dla okresów od 1999 roku dane są dostępne cyfrowo, a wcześniejsze wymagają zaznaczenia dodatkowych opcji we wniosku,
- prześlij uzupełniony formularz przez PUE/eZUS, po wysłaniu zachowaj numer referencyjny do śledzenia statusu wniosku. Platforma poinformuje Cię o przyjęciu zgłoszenia za pomocą powiadomienia na koncie użytkownika,
- w razie konieczności dołącz dodatkowe załączniki, np. zeskanowane świadectwa pracy dla okresów sprzed 1999 roku. Możesz je dołączyć elektronicznie lub dostarczyć bezpośrednio do lokalnego oddziału ZUS, jeśli platforma nie pozwala na przesłanie plików,
- oczekuj na wydanie zaświadczenia, które zgodnie z przepisami może trwać do dwóch lat, choć w praktyce ZUS działa szybciej, zwłaszcza dla danych po 1999 roku, dostępnych online,
- po przygotowaniu dokumentu pobierz go w formacie PDF z profilu PUE/eZUS, wydrukuj lub prześlij elektronicznie pracodawcy. Zaświadczenie jest prawnie ważne, nawet bez podpisu i pieczątki ZUS.
Pamiętaj, że od 2026 roku dział kadr i płac ma obowiązek uwzględniać takie cyfrowe zaświadczenia przy wyliczaniu stażu pracy, zgodnie z nowymi przepisami.
Zaświadczenie potwierdzające staż pracy to kluczowy dokument wpływający na liczne uprawnienia pracownicze. Od 2026 roku jego znaczenie znacznie wzrośnie, szczególnie dla osób pracujących na umowach zlecenia lub prowadzących własną działalność gospodarczą.
Dysponując takim dokumentem, można szybciej uzyskać prawo do dłuższego urlopu wypoczynkowego. Pracownik z dziesięcioletnim stażem pracy otrzymuje już nie 20, lecz 26 dni wolnych w roku. Nowelizacja przepisów przewiduje, że do stażu będą zaliczać się także lata przepracowane na umowach cywilnoprawnych i podczas prowadzenia działalności, co pozwoli szybciej osiągnąć wymagany wymiar urlopu.
Dodatek stażowy, wypłacany zwykle po 5 latach pracy, rośnie wraz z kolejnymi latami zatrudnienia. W sektorze publicznym może wynosić od 5 do 20 procent podstawowej pensji – zależnie od długości kariery zawodowej. Zaświadczenie o okresach pracy na zleceniach i działalności ułatwia uzyskanie prawa do wyższych dodatków.
Długie lata pracy u jednego pracodawcy są często nagradzane jubileuszówkami, których wysokość sięga nawet 400% miesięcznej pensji. Przyznawane są one na podstawie udokumentowanego stażu, np. po 20, 25 czy 30 latach pracy. Zaświadczenia z ZUS zwiększają szanse na takie wyróżnienia.
Dokument potwierdzający staż pracy wpływa również na ustalenie wysokości odpraw emerytalnych. Im dłuższy staż, tym wyższe świadczenie — kwoty mogą odpowiadać kilku pensjom. Uwzględnienie okresów przepracowanych na umowach cywilnoprawnych i prowadzeniu działalności poprawia końcowy rezultat.
Dłuższy staż pracy dokumentowany zaświadczeniem daje dostęp do dodatkowych korzyści, takich jak:
- dłuższy okres wypowiedzenia przy rozstaniu z pracodawcą,
- wyższe odszkodowanie przy zwolnieniach grupowych,
- łatwiejszy awans i podwyżka w organizacjach ceniących doświadczenie,
- możliwość wcześniejszego przejścia na emeryturę w niektórych branżach.
Po wprowadzeniu nowych przepisów pracodawcy będą automatycznie aktualizować uprawnienia pracowników, korzystając z danych z ZUS. Dzięki temu dział HR szybko dostosuje przysługujące świadczenia.
Największe korzyści odczują osoby o zróżnicowanej ścieżce zawodowej, które dotąd nie mogły zaliczyć wszystkich okresów zatrudnienia do stażu pracy. Dla nich różnica będzie najbardziej zauważalna – dostaną więcej wolnego, nawet 26 zamiast 20 dni urlopu rocznie.
Elektroniczne zaświadczenie z ZUS staje się zatem nieodzownym narzędziem dla każdego pracownika, umożliwiającym pełne wykorzystanie przysługujących praw niezależnie od rodzaju wykonywanej pracy.
