Co to jest Nowe zasady małego ZUS plus 2026 i jakie zmiany wprowadzają?
Nowe regulacje dotyczące małego ZUS plus, obowiązujące od 1 stycznia 2026 roku, wprowadzają kluczowe zmiany dla właścicieli małych firm. Zmodyfikowane zostaną zasady opłacania ulgowych składek na ubezpieczenia społeczne, z których korzystają najmniejsze przedsiębiorstwa.
Najważniejszą innowacją jest tzw. reset licznika ulgi, który umożliwi zarówno obecnym beneficjentom, jak i nowym przedsiębiorcom, rozpoczęcie nowego, 36-miesięcznego okresu obniżonych składek. To odejście od wcześniejszych ograniczeń czasowych odpowiada na potrzeby rynku i daje dodatkowe wsparcie.
Od 2026 roku każdy przedsiębiorca będzie mógł korzystać z ulgi przez 36 miesięcy w każdym 5-letnim okresie działalności, co pozwoli na:
- większą swobodę w wyborze momentu korzystania ze zniżki,
- lepsze dopasowanie ulg do rzeczywistych potrzeb biznesu,
- elastyczniejsze planowanie kosztów związanych z ubezpieczeniami społecznymi.
Dodatkowo, po wykorzystaniu podstawowej ulgi, pojawi się możliwość skorzystania z kolejnych 12 miesięcy preferencyjnych składek. Ta opcja może pomóc przedsiębiorcom w okresach trudności finansowych lub osłabienia koniunktury gospodarczej.
Zmiany mają na celu poszerzenie grona firm objętych wsparciem oraz tworzenie warunków sprzyjających rozwojowi małych przedsiębiorstw. Nowelizacja wspiera konkurencyjność biznesu oraz odpowiada na oczekiwania przedsiębiorców dotyczące elastyczności systemu ubezpieczeń społecznych.
Nowe przepisy wymagają od przedsiębiorców przyswojenia i dostosowania działalności do zmodyfikowanych zasad, co pozwoli na lepsze wykorzystanie dostępnych ulg i optymalizację kosztów prowadzenia firmy.
Dlaczego zmiany w małym ZUS plus od 2026 roku są ważne dla przedsiębiorców?
Od 2026 roku właściciele małych firm zyskają istotne udogodnienia związane z programem mały ZUS plus. Najważniejszą zmianą jest przywrócenie możliwości korzystania z ulgi – po wyczerpaniu limitu 36 miesięcy przedsiębiorcy ponownie będą mogli obniżyć składki, co znacząco poprawi ich sytuację finansową, zwłaszcza w zakresie płynności.
Nowe zasady ustalania składek od rzeczywistych dochodów przyniosą realne oszczędności, sięgające często kilkuset złotych miesięcznie. To niezwykle ważne dla firm balansujących na granicy opłacalności, ponieważ może zdecydować o dalszym prowadzeniu działalności.
Przedsiębiorcy zyskają też większą elastyczność w korzystaniu z ulgi. Będą mogli sami decydować, kiedy skorzystać z preferencyjnych składek, na przykład w mniej dochodowych okresach lub podczas większych inwestycji. Po wykorzystaniu podstawowego okresu 36 miesięcy dostępne jest dodatkowe 12 miesięcy wsparcia, co oznacza nawet cztery lata preferencyjnych składek w ciągu pięciu lat prowadzenia firmy.
Warto pamiętać, że niższe składki dziś mogą wpłynąć na wysokość przyszłych świadczeń, takich jak emerytura czy zasiłki, dlatego decyzje dotyczące ulg należy podejmować z rozwagą, zabezpieczając się na kolejne lata.
Zmiany dotyczą także zasad Funduszu Pracy, co stwarza nowe możliwości optymalizacji kosztów prowadzenia działalności i zwiększa kontrolę przedsiębiorców nad wydatkami.
Reforma odpowiada na potrzeby środowiska biznesowego, które po okresie pandemii i wzroście kosztów szczególnie ceni sobie stabilność i przejrzystość przepisów. Nowe regulacje ułatwią zachowanie konkurencyjności i lepsze planowanie rozwoju firm.
Ważne jest, aby z wyprzedzeniem sprawdzić terminy i zadbać o prawidłowe zgłoszenie do programu, co gwarantuje korzystanie z ulgi bez zbędnych formalności i uniknięcie problemów z urzędami.
Większa dostępność preferencyjnych składek może stać się impulsem do nowych inwestycji. Oszczędzone środki warto przeznaczyć na modernizację, rozwój lub wdrażanie innowacyjnych rozwiązań, co przekłada się nie tylko na bezpieczeństwo finansowe, ale również na dynamiczny rozwój najmniejszych firm.
Aby skorzystać z Nowych zasad małego ZUS plus w 2026 roku, przedsiębiorcy muszą spełnić jasno określone kryteria. Kluczowym wymogiem jest utrzymanie rocznego przychodu na poziomie nieprzekraczającym 120 tysięcy złotych – wliczają się tu wszystkie należności, także te, które nie zostały jeszcze faktycznie opłacone przez kontrahentów.
Kolejna istotna kwestia to odpowiednio długi okres prowadzenia firmy – minimum 60 dni kalendarzowych w roku poprzedzającym przystąpienie do programu. Tym samym z uczestnictwa wykluczone są świeżo zarejestrowane działalności oraz okazjonalni przedsiębiorcy.
Podstawę do wyliczenia składek na ubezpieczenia społeczne stanowią konkretne limity:
- nie mogą one spaść poniżej 30% minimalnej płacy krajowej,
- ani przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.
Ponieważ wartości te są aktualizowane co roku, warto na bieżąco sprawdzać nowe stawki.
Z programu wyłączeni są przedsiębiorcy, którzy:
- rozliczali się ryczałtowo na karcie podatkowej jednocześnie korzystając ze zwolnienia z VAT,
- równolegle prowadzili inną pozarolniczą działalność gospodarczą,
- realizowali zlecenia dla byłego pracodawcy zgodne z poprzednio wykonywanymi obowiązkami służbowymi – czy to w roku bieżącym, czy w poprzednim.
Mały ZUS plus dotyczy wyłącznie składek społecznych – składka zdrowotna musi być regulowana w całości, niezależnie od udziału w programie.
Kluczowa pozostaje również prawidłowa ewidencja finansowa – niedopełnienie obowiązków dokumentacyjnych podczas kontroli ZUS może skutkować utratą preferencji i koniecznością uregulowania zaległych składek wraz z odsetkami.
Warto dodać, że ulga nie obejmuje osób:
- prowadzących działalność na rzecz aktualnego pracodawcy na warunkach identycznych jak przy zatrudnieniu na etacie – takie rozwiązanie ma zapobiegać celowym zmianom formy zatrudnienia w celu optymalizacji kosztów,
- działających bez oficjalnej rejestracji (działalność nieewidencjonowana).
Mały ZUS plus przewidziany jest wyłącznie dla zarejestrowanych firm opłacających samodzielnie składki społeczne.
Jakie będą nowe zasady ulgi i jak liczyć okresy korzystania z małego ZUS plus?
Nowe przepisy dotyczące małego ZUS plus wprowadzają istotną zmianę w sposobie naliczania okresów ulgi. Od 2026 roku każdemu przedsiębiorcy licznik zostanie wyzerowany, co pozwoli rozpocząć kolejny, 36-miesięczny okres płacenia obniżonych składek. Zmiany obejmują zarówno obecnych, jak i przyszłych uczestników systemu.
Ulga przysługuje przez 36 miesięcy, które można wykorzystać w ciągu pięciu lat prowadzenia działalności. Preferencyjne stawki można opłacać przez 3 lata w każdym 5-letnim okresie, przy czym pod uwagę brane są jedynie miesiące, w których faktycznie prowadzona była działalność lub korzystano z ulgi.
Kluczowe udogodnienia obejmują:
- zniesienie wymogu 24-miesięcznej przerwy między kolejnymi okresami korzystania z preferencyjnych składek,
- pełną elastyczność w rozdysponowaniu 36 miesięcy - można go zrealizować jednorazowo lub podzielić na etapy,
- możliwość korzystania z ulgi w dowolnej konfiguracji w obrębie pięcioletniego limitu.
Przykładowe sposoby korzystania z ulgi to:
- 36 miesięcy ciągłej ulgi przez trzy lata bez przerwy,
- podzielenie na dwa etapy, np. 20 i 16 miesięcy z przerwą między nimi,
- dowolne łączenie krótszych okresów ulgi z przerwami, zgodnie z własnymi potrzebami.
Po wykorzystaniu podstawowego limitu, przedsiębiorca zyskuje prawo do dodatkowych 12 miesięcy obniżonych składek. Ten czas stanowi odrębną pulę, którą można podzielić według własnego uznania – można skorzystać z niej od razu przez cały rok lub podzielić na krótsze okresy z przerwami.
Wysokość składki ustalana jest na podstawie dochodu z poprzedniego roku i obowiązują następujące progi:
- dolny próg – 30% minimalnej pensji,
- górny próg – 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.
Zaleca się dokładne monitorowanie i zapisywanie okresów korzystania z ulgi. Choć ZUS prowadzi własną ewidencję, warto samodzielnie notować daty rozpoczęcia i zakończenia preferencyjnych składek i kontrolować własny „licznik ulgi”.
Zmiany nie ograniczają sumarycznej liczby lat korzystania z ulgi podczas całej działalności gospodarczej. Może to oznaczać, że przedsiębiorca prowadzący firmę przez 20 lat może zapłacić niższe składki przez łącznie 12 lat (cztery razy po 3 lata ulgi) oraz uzyskać dodatkowe 4 lata w ramach czterech pul po 12 miesięcy.
Osoby, które wcześniej wykorzystały 36-miesięczny okres małego ZUS plus, od 2026 roku otrzymają nowy pakiet 36+12 miesięcy, niezależnie od wcześniejszego czasu korzystania z ulgi.
Kiedy i jak przedsiębiorcy muszą zgłosić chęć skorzystania z ulgi?
Przedsiębiorcy planujący skorzystać z Małego ZUS Plus w 2026 roku muszą przestrzegać obowiązujących terminów zgłoszeń. Osoby dotąd niekorzystające z ulgi muszą przekazać wymagane dokumenty najpóźniej do 31 stycznia 2026 roku. Po tej dacie dołączenie do programu stanie się niemożliwe, a preferencyjne składki przepadną na kolejny rok.
W przypadku nabycia prawa do ulgi w trakcie roku, przedsiębiorca powinien złożyć stosowne formularze w ciągu 7 dni od uzyskania uprawnienia. Jakiekolwiek opóźnienie wyklucza zastosowanie niższych składek w danym roku kalendarzowym.
Podczas zgłoszenia należy użyć odpowiednich kodów:
- 0590 przy standardowym wniosku,
- 0592 przy wprowadzaniu poprawek do wcześniejszych zgłoszeń.
Korektę dokumentów można zgłaszać tylko do końca stycznia 2026 roku, ponieważ później ZUS nie będzie ich akceptował.
Kompletowanie zgłoszenia wymaga przygotowania właściwych formularzy:
- ZUS ZUA – jeśli obejmuje się pełną składkę,
- ZUS ZZA – przy ubezpieczeniu wyłącznie zdrowotnym,
- bieząca deklaracja rozliczeniowa ZUS DRA,
- miesięczny raport z imiennym wykazem składek.
W zgłoszeniu należy umieścić aktualne informacje, takie jak:
- wysokość rocznych przychodów z działalności za poprzedni rok podatkowy,
- osiągnięty dochód,
- forma opodatkowania,
- wyliczona podstawa składek zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Dokumenty można przesłać:
- przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS – jest to najwygodniejsza metoda,
- dostarczając je osobiście do dowolnej placówki ZUS,
- lub wysyłając tradycyjną pocztą – wówczas decyduje data stempla pocztowego.
Przedsiębiorcy już korzystający z ulgi w 2025 roku i chcący kontynuować ją w 2026 roku muszą również złożyć styczniowe deklaracje ZUS DRA oraz ZUS RCA z właściwymi kodami.
ZUS nie toleruje spóźnień – nawet jednodniowe opóźnienie skutkuje utratą prawa do Małego ZUS Plus na cały 2026 rok, co może znacznie zwiększyć ponoszone koszty składek.
Jakie błędy mogą skutkować utratą prawa do ulgi w 2026 roku?
Korzystanie z Małego ZUS Plus wymaga ścisłego przestrzegania określonych reguł. W 2026 roku przedsiębiorcy mogą utracić prawo do ulgi z powodu najczęściej popełnianych błędów, zarówno formalnych, jak i merytorycznych.
- spóźnienie zgłoszenia – ZUS sztywno trzyma się terminu 31 stycznia 2026 roku, a nawet jednodniowe opóźnienie skutkuje utratą ulgi na cały rok,
- podanie niewłaściwego kodu tytułu ubezpieczenia – prawidłowy kod to 0590 przy zgłoszeniu standardowym, natomiast przy korekcie 0592,
- nieprawidłowe obliczenie limitu przychodu – do kwoty 120 tysięcy złotych wlicza się także faktury nieopłacone przez kontrahentów,
- prowadzenie działalności na rzecz obecnego lub byłego pracodawcy, gdy zakres obowiązków pokrywa się z wcześniejszym zatrudnieniem – ZUS traktuje to jako obchodzenie przepisów prawa pracy,
- stosowanie karty podatkowej z jednoczesnym zwolnieniem z VAT – ta forma rozliczeń jest wykluczona ustawowo,
- brak odpowiedniej dokumentacji finansowej – nawet jeśli nie ma wymogu szczegółowej ewidencji, brak potwierdzenia podstawy do składek prowadzi do utraty ulgi i konieczności wyrównania składek z odsetkami,
- niezłożenie nowych druków ZUS DRA i ZUS RCA w styczniu 2026 roku – aktualizacja dokumentów jest wymagana każdego roku,
- opóźnienia w wpłatach składek – mogą skutkować zawieszeniem prawa do ulgi,
- nieudzielanie odpowiedzi na wezwania ZUS dotyczące uzupełnienia dokumentacji – jest traktowane jako rezygnacja z preferencyjnych warunków,
- błędne ustalenie minimalnej podstawy wymiaru składek – kwota nie może być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia ani wyższa niż 60% przeciętnego wynagrodzenia,
- brak weryfikacji i zachowania potwierdzeń złożenia formularzy – dokumenty należy przechowywać minimum 5 lat na wypadek kontroli.
Dokładne sprawdzenie dokumentów przed przesłaniem i korzystanie z internetowych kalkulatorów ZUS to najlepszy sposób na uniknięcie problemów oraz zachowanie prawa do ulgi.
