Co to są potrzeby kapitałowe polskiej zbrojeniówki?
Zapotrzebowanie na kapitał w polskim sektorze obronnym obejmuje wielowymiarowe wyzwania finansowe niezbędne do rozwoju i efektywnej działalności branży.
Firmy muszą zgromadzić środki na kilka kluczowych obszarów:
- innowacyjne technologie w produkcji uzbrojenia oraz sprzętu wojskowego,
- badania i rozwój,
- modernizację zaplecza produkcyjnego,
- cyfryzację produkcji i implementację rozwiązań Przemysłu 4.0,
- zwiększanie mocy produkcyjnych,
- pozyskiwanie nowoczesnych technologii i licencji od zagranicznych partnerów.
Inwestowanie w nowoczesne technologie to jedno z najważniejszych wyzwań. Aby polskie zakłady mogły konkurować na rynkach światowych, muszą stale wprowadzać innowacje, co pociąga za sobą ogromne wydatki — np. rozwój systemów obrony przeciwlotniczej może pochłonąć miliardowe kwoty.
Badania i rozwój pozostają jeszcze niedoinwestowane. W 2022 roku w Polsce przeznaczono na ten cel zaledwie 1,5% wartości produkcji, podczas gdy średnia w krajach NATO przekracza 4%. Aby przyspieszyć tempo innowacji, konieczne jest pozyskanie znacznie większych funduszy.
Modernizacja zaplecza produkcyjnego wymaga inwestycji w nowe maszyny i linie technologiczne, które w kolejnych latach mogą pochłonąć nawet kilkadziesiąt miliardów złotych.
Cyfryzacja produkcji i wdrażanie Przemysłu 4.0 to niezbędny krok ku zautomatyzowanej i nowoczesnej produkcji. Budżet na najbliższe pięć lat szacuje się na 5–7 miliardów złotych.
Zwiększenie mocy produkcyjnych wynika ze wzrostu zamówień krajowych i zagranicznych. Geopolityka, zwłaszcza wojna na Ukrainie, oraz rosnące wydatki na obronność w NATO, wymuszają szybką gotowość do zwiększania produkcji, co generuje dodatkowe potrzeby finansowe.
Koszty pozyskiwania nowoczesnych technologii związane z zakupem licencji i transferem know-how mogą sięgać od kilkudziesięciu milionów do miliardów złotych, w zależności od zakresu inwestycji, zapewniając dostęp do najnowszych rozwiązań.
Wzrost tych potrzeb nastąpił szczególnie po wybuchu wojny za wschodnią granicą w 2022 roku, co nakłada presję na szybki rozwój i modernizację sektora obronnego, by sprostać nowym wyzwaniom bezpieczeństwa w regionie.
Dlaczego potrzeby kapitałowe w polskiej zbrojeniówce są istotne?
Odpowiednie wsparcie finansowe dla polskiego przemysłu zbrojeniowego to fundament bezpieczeństwa narodowego. W obliczu nasilających się napięć geopolitycznych, szczególnie w związku z wojną na Ukrainie, inwestycje w obronność nabierają jeszcze większego znaczenia. Dzięki nim Polska wzmacnia swoją samodzielność militarną oraz podnosi rangę wśród sojuszników z NATO.
Polski sektor obronny potrzebuje środków z kilku kluczowych powodów:
- możliwość wytwarzania własnego sprzętu wojskowego przekłada się na większą autonomię,
- kraj z nowoczesną produkcją zbrojeniową działa sprawniej w kryzysowych sytuacjach,
- przykładem jest szybka reakcja Polski, która dzięki produkcji armatohaubic Krab mogła niezwłocznie wesprzeć Ukrainę,
- potencjał eksportowy branży pozwala na skuteczną rywalizację na globalnym rynku zbrojeniowym o wartości 592 miliardów dolarów (2021 rok),
- nowe technologie zwielokrotniają przychody z eksportu,
- technologie wojskowe często znajdują zastosowanie w życiu codziennym, pobudzając innowacyjność w innych sektorach,
- branża generuje liczne miejsca pracy, zwłaszcza w zaawansowanych technologiach — przykładowo Polska Grupa Zbrojeniowa zatrudnia ponad 18 tysięcy osób,
- stabilne łańcuchy dostaw zwiększają niezależność od zagranicznych kontrahentów,
- finansowa rzetelność sektora wspiera międzynarodową współpracę i udział w programach NATO,
- zaangażowanie własnych środków w obronność poprawia postrzeganie Polski na arenie międzynarodowej,
- polski budżet na obronność wynoszący 4% PKB w 2023 roku pozwolił krajowi stać się jednym z liderów Sojuszu,
- sektor musi nadążać za nowymi zagrożeniami: działaniami hybrydowymi, cyberatakami oraz konfliktami niekonwencjonalnymi,
- wsparcie finansowe zwiększa ochronę przed cyberprzestępstwami i propagandą — w 2022 roku w Polsce odnotowano ponad 25 tysięcy incydentów sieciowych,
- każda złotówka zainwestowana w zbrojeniówkę generuje średnio 1,8 zł wzrostu PKB, przynosząc korzyści gospodarcze.
Jakie czynniki wpływają na potrzeby kapitałowe polskiej zbrojeniówki?
Przeobrażenia w globalnym bezpieczeństwie mają znaczący wpływ na zapotrzebowanie kapitałowe polskiego przemysłu obronnego. Na poziom finansowania obrony wpływa szereg współzależnych czynników, które warto poznać:
- zmiany geopolityczne w Europie Środkowo-Wschodniej, które po wybuchu wojny na Ukrainie w 2022 roku spowodowały wzrost zamówień na wyposażenie wojskowe aż o 37%,
- rosnące zagrożenia takie jak cyberataki i działania hybrydowe, które w latach 2021–2023 wymusiły wzrost wydatków na ochronę cyberprzestrzeni o 65%,
- zobowiązania Polski wobec NATO, szczególnie realizacja celu 4% PKB przeznaczone na obronę w 2023 roku oraz kosztowne programy obrony przeciwrakietowej, na które przeznaczono miliardy złotych,
- wzrost cen materiałów i surowców o 30–40%, szczególnie metali strategicznych, wpływający na rosnące koszty produkcji,
- inflacja oraz skok kosztów energii, które w 2022 roku podniosły rachunki za energię średnio o 45%, ograniczając środki na inwestycje,
- konieczność inwestycji w innowacyjne technologie, takie jak systemy bezzałogowe, wymagające nakładów 3–4 miliardów złotych w ciągu najbliższych pięciu lat,
- międzynarodowa rywalizacja wymuszająca inwestycje w badania i rozwój na poziomie 8–10% rocznych przychodów przez firmy zbrojeniowe,
- przyspieszenie tempa modernizacji armii, np. programu Homar, skutkujące wzrostem wydatków o około 12%,
- negatywny wpływ zmian kursów walutowych, szczególnie osłabienie złotego wobec dolara o około 15% w latach 2021-2023 zwiększające koszty importu komponentów,
- restrukturyzacja branży, która w ramach Polskiej Grupy Zbrojeniowej pochłonęła blisko 1,2 miliarda złotych,
- regulacje środowiskowe zmuszające producentów do inwestowania w ekologiczne rozwiązania, co generuje koszty rzędu 500 milionów złotych rocznie,
- długi czas produkcji sprzętu, np. wielozadaniowych samolotów, które wymagają od 3 do 5 lat zanim pojawią się pierwsze wpływy, zwiększając potrzeby kapitału obrotowego,
- koszty związane ze zmianą pokoleniową pracowników, w tym roczne wydatki ok. 250 milionów złotych na szkolenie nowych specjalistów technicznych,
- rosnące potrzeby rynku, które zmuszają do ciągłego poszerzania asortymentu i podnoszenia inwestycji w rozwój o 15–20%.
Jak rozwój technologii wpływa na potrzeby kapitałowe polskiej zbrojeniówki?
Dynamiczny rozwój technologii wymusza na polskiej zbrojeniówce zwiększenie wsparcia finansowego. Cyfryzacja i adaptacja innowacyjnych rozwiązań wiążą się z kosztami znacząco przewyższającymi dotychczasowe budżety obronne.
Największe wydatki koncentrują się na kilku kluczowych obszarach:
- systemy obrony przeciwrakietowej,
- technologie bezzałogowe,
- cyberbezpieczeństwo,
- sztuczna inteligencja i systemy autonomiczne,
- technologie kosmiczne,
- robotyka wojskowa,
- zaawansowane materiały,
- nowoczesna medycyna pola walki,
- technologie produkcyjne i automatyzacja,
- wirtualna rzeczywistość w szkoleniach.
Systemy obrony przeciwrakietowej planują inwestycje od 30 do 40 miliardów złotych w ciągu najbliższych 10 lat. Przykładowo, pojedyncza bateria systemu Patriot kosztuje około 4,75 miliarda dolarów, co obrazuje skalę wyzwań finansowych.
Rozwój dronów bojowych, rozpoznawczych i transportowych wymaga nakładów szacowanych na 5 do 7 miliardów złotych w pięć lat. Krajowy program Gryf na drony taktyczne przewiduje budżet około 1,4 miliarda złotych do 2026 roku.
Cyberbezpieczeństwo jest obecnie priorytetem z wydatkami na poziomie co najmniej 3 miliardów złotych rocznie, czyli 120% więcej niż w 2020 roku. W sektorze obronnym około 15% budżetu IT przeznacza się na ochronę systemów dowodzenia przed atakami hakerskimi.
Implementacja sztucznej inteligencji i systemów autonomicznych pochłania od 8 do 12% przychodów przedsiębiorstw zbrojeniowych, podczas gdy dekadę temu było to kilka procent. Budowa autonomicznych systemów bojowych wymaga inwestycji 6-8 miliardów złotych do 2030 roku.
Technologie kosmiczne przekładają się na potrzeby inwestycyjne na poziomie 3–5 miliardów złotych na satelity wywiadowcze i komunikacyjne, które zapewniają niezależność informacyjną. Koszt budowy jednego satelity wojskowego to 500–800 milionów złotych, a program wymaga rocznego finansowania przekraczającego miliard złotych.
Robotyka wojskowa obejmuje zakup i rozwój autonomicznych pojazdów, robotów saperskich i logistycznych, z planowanymi inwestycjami w wysokości 4,5 miliarda złotych do 2028 roku. Cena jednej maszyny waha się od 15 do 30 milionów złotych. Polski program modernizacji pola walki planuje produkcję około 280 takich urządzeń.
Produkcja zaawansowanych materiałów podnosi koszty produkcji nawet o 45%. Innowacyjne kompozyty i materiały balistyczne wymagają nowoczesnych linii produkcyjnych o wartości 300–500 milionów złotych każda. Przemysł zamierza przeznaczyć na ten cel około 6,5 miliarda złotych w ciągu siedmiu lat.
Nowoczesna medycyna pola walki to kolejny obszar inwestycji – roczne wydatki wzrastają o około 800 milionów złotych. Systemy zdalnego monitorowania zdrowia, innowacyjne opatrunki i specjalistyczny sprzęt medyczny stanowią blisko 3% budżetu obronnego.
Technologie produkcyjne, takie jak druk 3D metalu oraz automatyzacja, zwiększają koszty nawet o 80%. Nowoczesna linia do produkcji pancerzy reaktywnych kosztuje dziś między 250 a 300 milionów złotych, podczas gdy dekadę temu były to wartości o połowę niższe.
Wirtualna rzeczywistość w szkoleniach wymaga inwestycji około 2,5 miliarda złotych w najbliższych latach. Zaawansowany symulator czołgu kosztuje około 40 milionów złotych, a całe ośrodki szkoleniowe wyposażone w VR i AR to kolejne setki milionów złotych.
Jakie są główne wyzwania w finansowaniu polskiej zbrojeniówki?
Polski sektor zbrojeniowy stoi przed wieloma poważnymi wyzwaniami finansowymi, które znacząco hamują jego postęp. Szczegółowa analiza ujawnia pięć kluczowych problemów związanych z pozyskiwaniem środków.
Ograniczona pojemność budżetu państwa to podstawowy problem. Mimo że w 2023 roku nakłady na wojsko wzrosły do 4% PKB, potrzeby polskich firm przewyższają dostępne fundusze. Resort obrony musi dzielić środki między zamówienia zagraniczne a wsparcie rodzimego przemysłu, co powoduje deficyt nawet 25–30 miliardów złotych na modernizację.
Konieczność realizacji wielu inwestycji jednocześnie komplikuje sytuację. Polska realizuje ponad 50 inicjatyw modernizacyjnych, z czego 15 wymaga wkładu przekraczającego pół miliarda złotych każda. Kapitał jest rozproszony, co powoduje opóźnienia sięgające kilku lat.
Długofalowe koszty inwestycji w nowe technologie wynikają z długości cykli wdrożeniowych, trwających od 7 do 10 lat, a zwrot inwestycji następuje dopiero po około 15 latach lub dłużej. Dodatkowo, wzrost stóp procentowych podnosi koszty kredytów o 30–40%, co jest znacznie obciążające dla przedsiębiorstw.
Niepewność technologiczna i wysokie wymagania banków odstraszają inwestorów. Aż jedna trzecia innowacyjnych projektów kończy się niepowodzeniem, co jest wyższym wskaźnikiem niż w innych sektorach. Banki wymagają zabezpieczeń przekraczających 1,5-krotność wartości pożyczki, przez co dostęp do większych kredytów jest ograniczony.
Skomplikowane przepisy i wymogi bezpieczeństwa nakładają dodatkowe koszty na przedsiębiorstwa. Muszą one inwestować w certyfikaty, ochronę informacji niejawnych oraz dostosowanie do standardów NATO. Koszty administracyjne wynoszą 8–12% budżetów operacyjnych, co jest znacznie wyższym wskaźnikiem niż w sektorze cywilnym.
Ograniczenia eksportowe utrudniają działalność producentów broni. Liczne embarga i restrykcje powodują utratę dochodów rzędu 2,5–3 miliardów złotych rocznie. Uzyskanie pozwoleń wydłuża realizację kontraktów i zwiększa zapotrzebowanie na kapitał bieżący.
Niedobór wyspecjalizowanych inżynierów prowadzi do rosnących wynagrodzeń. Koszty szkoleń i kształcenia sięgają nawet 400 milionów złotych rocznie, a rywalizacja o talenty podnosi płace w branży średnio o 20% ponad krajową średnią.
Długie terminy płatności pogarszają płynność finansową firm. Należności są regulowane po pół roku do ośmiu miesięcy, przez co przedsiębiorstwa muszą utrzymywać rezerwy gotówki lub korzystać z kosztownych kredytów krótkoterminowych.
Jakie strategie można wdrożyć, aby zaspokoić potrzeby kapitałowe polskiej zbrojeniówki?
Polska zbrojeniówka stoi dziś przed poważnymi wyzwaniami finansowymi, dlatego kluczowe jest wdrożenie skutecznych metod pozyskiwania kapitału. Sektor obronny wymaga całościowego podejścia, łączącego fundusze publiczne z prywatnymi.
Podstawą rozwoju jest znaczący udział państwa w finansowaniu branży. Od 2022 roku Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych dysponuje corocznie 20 miliardami złotych, co pozwala na wieloletnie planowanie inwestycji, niezależne od rocznych budżetów. Przykładem jest program „Wisła”, który przeznaczył 33 miliardy złotych na zakup i wdrożenie systemów Patriot.
Coraz częściej wykorzystywane są partnerstwa publiczno-prywatne, znane i efektywne na Zachodzie. W krajach Europy Zachodniej inwestorzy prywatni pokrywają nawet do 40% kosztów. W Polsce taki model mógłby przynieść nawet 18 miliardów złotych w ciągu pięciu lat, umożliwiając unowocześnianie zakładów przez firmy, np. PGZ, bez nadmiernego obciążenia skarbu państwa. Centrum badawczo-rozwojowe w Stalowej Woli, gdzie kapitał prywatny stanowi 35% inwestycji, to dobry przykład takiego rozwiązania.
Współpraca międzynarodowa z NATO i UE otwiera kolejne źródła finansowania. Udział w projektach, takich jak europejski program czołgu MGCS, pozwala dzielić koszty nowych technologii. Dzięki współpracy z Koreą Południową Polska uzyskała preferencyjne finansowanie produkcji czołgów K2 na kwotę 3 miliardów dolarów. Ważną rolę pełnią też offsety, czyli transfery technologiczne przy zagranicznych zakupach, które mogą osiągnąć wartość do 7 miliardów złotych w ciągu trzech lat.
Dostęp do funduszy europejskich to kolejny filar rozwoju. Europejski Fundusz Obronny na lata 2021-2027 przeznacza 8 miliardów euro, z czego Polska może pozyskać około 800 milionów euro. Program Horyzont Europa dysponuje dodatkowymi miliardami na badania nad bezpieczeństwem, a polskie firmy uczestniczą w dziesiątkach międzynarodowych konsorcjów, realizując obecnie 23 projekty o łącznej wartości 420 milionów euro.
Optymalizacja wydatków i usprawnienie produkcji mają kluczowe znaczenie. Standaryzacja komponentów i konsolidacja zamówień mogą obniżyć koszty produkcji o nawet 20%. Wdrożenie nowoczesnych metod zarządzania, takich jak lean manufacturing, pozwoliło PGZ zaoszczędzić 300-350 milionów złotych rocznie. Usprawnienia logistyczne, np. lepsza kontrola zapasów, uwolniły część zainwestowanych środków.
Nowoczesne formy finansowania, takie jak leasing sprzętu, zmniejszają jednorazowe wydatki budżetowe. Wykorzystano je przy dostawie samolotów C-130 z rozłożoną na kilkanaście lat spłatą. Powoływanie wyspecjalizowanych spółek (SPV) przy konkretnych projektach umożliwia pozyskanie inwestorów instytucjonalnych, bez utraty kontroli nad kluczowymi zasobami.
Ekspansja zagraniczna stanowi szansę na zwiększenie przychodów. Potencjał eksportowy szacowany jest na 3-4 miliardy dolarów rocznie, jednak Polska osiąga obecnie niecałą jedną trzecią tej wartości. Skuteczny eksport wymaga wsparcia politycznego, korzystnych kredytów i zabezpieczeń transakcji. Przykłady sukcesów to sprzedaż armatohaubic Krab na Ukrainę za 2,7 miliarda złotych oraz eksport wież ZSSW-30 do Korei Południowej.
Alternatywą dla klasycznych kredytów są emisje obligacji korporacyjnych, w tym zielonych obligacji obronnych. Pozwalają pozyskać kapitał na poziomie 5 miliardów złotych w perspektywie kilku lat. Środki z zielonych obligacji wspierają inwestycje w energooszczędne technologie, przyciągając inwestorów zorientowanych na zrównoważony rozwój.
Współpraca nauki z przemysłem jest niezbędna dla finansowania innowacji. Wspólne centra doskonałości łączą potencjał uczelni, przemysłu i państwa, przyspieszając komercjalizację nowych technologii. Program NCBR „Szafir” przeznaczył 380 milionów złotych na projekty realizowane w partnerstwie ośrodków badawczych i firm zbrojeniowych, co umożliwiło powstanie 14 nowatorskich technologii w ciągu dwóch lat.
Gdzie zdobywać fundusze na potrzeby kapitałowe zbrojeniówki w Polsce?
Polski sektor obronny korzysta dziś z szerokiej gamy źródeł kapitału, co pozwala mu sprawnie odpowiadać na zwiększające się potrzeby finansowe.
Najważniejszym filarem finansowania pozostaje budżet państwa. W 2024 roku na cele obronne przeznaczono rekordowe 159 miliardów złotych, co stanowi 4,2% PKB. Blisko jedna trzecia tej sumy kierowana jest na zakup nowego sprzętu oraz unowocześnianie istniejących technologii, a znacząca jej część trafia bezpośrednio do polskich producentów. Dotacje przekazywane są między innymi za pośrednictwem kontraktów realizowanych przez MON, różnorodnych programów modernizacyjnych oraz Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, który w najbliższych latach – do 2025 roku – dysponuje kwotą 60 miliardów złotych.
Kolejne istotne środki pochodzą z funduszy europejskich. Europejski Fundusz Obronny na lata 2021-2027 przewidział 8 miliardów euro na badania i rozwój w dziedzinie technologii obronnych w krajach Unii. Udział Polski szacuje się na 800-900 milionów euro. Dodatkowe możliwości otwiera program PESCO, umożliwiając realizację wspólnych projektów wojskowych z partnerami z UE. Dotychczas polskie firmy zdobyły już 320 milionów euro z EDF na 17 różnych przedsięwzięć badawczych, co plasuje Polskę w czołówce beneficjentów na tle innych krajów.
Dla branży istotnym wsparciem są też preferencyjne kredyty i pożyczki. Bank Gospodarstwa Krajowego prowadzi program „Polska Zbrojeniówka”, oferując do 500 milionów złotych na inwestycje, przy atrakcyjnie niskim oprocentowaniu. Od 2022 roku BGK udzielił już kredytów o łącznej wartości 3,2 miliarda złotych, pomagając m.in. w unowocześnianiu linii technologicznych w firmach takich jak Mesko czy Wojskowe Zakłady Uzbrojenia.
Strategiczne alianse z międzynarodowymi koncernami otwierają przed polskim przemysłem nowe perspektywy. Przykłady obejmują:
- współpracę z Koreą Południową przy produkcji czołgów K2 i haubic K9 z pakietem finansowym sięgającym 3 miliardów dolarów,
- sojusz z Lockheed Martin w ramach programu F-35, który przyniósł 250 milionów dolarów na prace badawczo-rozwojowe,
- powstawanie spółek joint venture, takich jak PGZ-MBDA, która pozyskała 400 milionów złotych na rozwój systemów obrony powietrznej.
Przy dużych zamówieniach wojskowych wdrażane są offsety, będące dodatkowym zastrzykiem kapitału. Na przykład:
- umowa na zakup samolotów F-35 obejmowała offset o wartości 4,7 miliarda złotych,
- program Wisła (systemy Patriot) wygenerował offsety sięgające prawie miliarda złotych,
- transfer technologii i zwiększanie mocy produkcyjnych, m.in. w Hucie Stalowa Wola, która otrzymała 720 milionów złotych na rozbudowę parku maszynowego.
Inwestycje funduszy venture capital zyskują na znaczeniu, szczególnie w sektorze technologii o zastosowaniach cywilnych i wojskowych. Przykłady:
- PGZ Ventures dysponuje 100 milionami złotych na wsparcie rodzimych startupów,
- NCBR Investment Fund II zadysponował 450 milionów złotych na innowacje,
- w latach 2022–2023 fundusze VC zainwestowały w 14 firm powiązanych z obronnością, przekazując 380 milionów złotych.
Emisje obligacji są alternatywnym sposobem pozyskiwania kapitału. Przykłady:
- Polska Grupa Zbrojeniowa wyemitowała w 2023 roku obligacje o wartości 1,2 miliarda złotych na zwiększenie mocy produkcyjnych,
- WB Electronics zdobyła 300 milionów złotych na rozwój systemów bezzałogowych,
- rosnąca popularność „zielonych obligacji obronnych” – w 2022 roku ulokowano w nich 500 milionów złotych na technologie przyjazne środowisku.
Programy badawczo-rozwojowe NCBR odgrywają kluczową rolę w rozwoju technologii. Warto wymienić:
- program „Szafir” z budżetem 380 milionów złotych, wspierający konsorcja naukowo-przemysłowe,
- „Program Rozwoju Technologii Kosmicznych i Satelitarnych” z 500 milionami złotych na technologie podwójnego zastosowania,
- wsparcie dla sektora obronnego w ciągu ostatnich trzech lat w wysokości 1,4 miliarda złotych na innowacyjne projekty.
Polska korzysta także z funduszy międzynarodowych NATO, takich jak:
- Security Investment Programme, przyznający około 700 milionów euro rocznie na inwestycje infrastrukturalne i technologiczne – w 2022 roku do Polski trafiło z tego 220 milionów euro,
- NATO Innovation Fund dysponujący miliardem euro, z którego polskie przedsiębiorstwa otrzymały już 45 milionów euro na pięć projektów.
Lokalne i regionalne granty uzupełniają krajowe finansowanie. Wybrane przykłady:
- programy operacyjne w województwach mazowieckim, podkarpackim i śląskim przeznaczyły łącznie 500 milionów złotych na rozwój branży obronnej,
- specjalne strefy ekonomiczne oferują ulgi podatkowe o wartości 280 milionów złotych w 2022 roku,
- małe i średnie przedsiębiorstwa współpracujące z większymi firmami zbrojeniowymi otrzymały 150 milionów złotych w latach 2021-2023 w ramach lokalnych inicjatyw grantowych.
Aby efektywnie pozyskiwać kapitał, niezbędne jest zintegrowanie wielu narzędzi i umiejętne wykorzystanie dostępnych form wsparcia. Zdaniem Polskiej Izby Producentów na Rzecz Obronności Kraju, na rozwój i modernizację sektora zbrojeniowego do 2035 roku potrzeba aż 100-120 miliardów złotych. Dywersyfikacja źródeł finansowania maksymalizuje możliwości inwestycyjne i pozwala ograniczać ryzyko.
