Dlaczego Polska doświadcza bezprecedensowego wzrostu zużycia gazu ziemnego?
W ostatnich latach Polska notuje wyraźny wzrost wykorzystania gazu ziemnego. Główne przyczyny tego zjawiska wynikają z kilku kluczowych czynników:
- ekstremalne warunki pogodowe z długotrwałymi mrozami, podczas których temperatury spadają poniżej -20°C,
- transformacja energetyczna prowadząca do zmiany struktury zużycia paliw,
- postęp w rozbudowie infrastruktury przesyłowej i dystrybucyjnej,
- dywersyfikacja źródeł dostaw, zwiększająca bezpieczeństwo energetyczne kraju.
Podczas długich okresów mrozów zapotrzebowanie na gaz może być nawet trzykrotnie wyższe niż latem, co skutkuje regularnym przekraczaniem rekordów dziennego zużycia. Zarówno gospodarstwa domowe, jak i zakłady przemysłowe intensywniej korzystają z gazu, aby zapewnić ogrzewanie i ciągłość produkcji.
Transformacja energetyczna przyczynia się do rosnącego udziału gazu na drodze do osiągnięcia neutralności klimatycznej. Polska sukcesywnie rezygnuje z węgla na rzecz ekologiczniejszych rozwiązań, a nowoczesne elektrownie gazowe emitują znacznie mniej dwutlenku węgla niż tradycyjne jednostki węglowe.
Modernizacja sieci gazowej pozwala na docieranie gazu do kolejnych regionów, zwłaszcza na obszarach wiejskich i obrzeżach miast, zastępując mniej przyjazne środowisku paliwa, takie jak węgiel czy olej opałowy.
Dywersyfikacja dostaw gazu to kolejny element wzrostu wykorzystania tego surowca. Polska zwiększyła swoją niezależność energetyczną dzięki inwestycjom takim jak terminal LNG w Świnoujściu, gazociąg Baltic Pipe oraz współpraca z dostawcami z USA. To pozwoliło na poszerzenie możliwości dostaw i zwiększenie liczby odbiorców, zarówno indywidualnych, jak i przemysłowych.
Zwiększone zużycie gazu to również wyzwania dla systemu energetycznego. Przed zimą 2025/2026 konieczne jest dalsze rozwijanie infrastruktury magazynowej i przesyłowej, aby zapewnić stabilne dostawy nawet podczas wyjątkowo niskich temperatur.
Jak krajowe zapotrzebowanie na gaz bije historyczne rekordy?
Zima 2025/2026 okazała się wyjątkowa pod względem krajowego zapotrzebowania na gaz – jego zużycie osiągnęło niespotykany wcześniej poziom. W systemie wysokometanowym dziennie zużywano około 91 milionów metrów sześciennych, natomiast w sieci zaazotowanej – dodatkowe 2,5 miliona metrów sześciennych. To zdecydowanie więcej niż dotychczasowy rekord z 18 stycznia 2021 roku, kiedy popyt wyniósł 88 milionów metrów sześciennych.
Za gwałtowny wzrost odpowiadają przede wszystkim ekstremalne temperatury. Silne mrozy, sięgające poniżej -20°C, powodują intensywną eksploatację sieci gazowej. Domy wymagają więcej energii do ogrzewania, a elektrociepłownie działają bez przerwy, dostarczając ciepło mieszkańcom miast i osiedli.
Na rekordowe zapotrzebowanie wpływa także branża energetyczna. Nowoczesne jednostki gazowe stopniowo zastępują elektrownie węglowe i przejmują coraz większy udział w produkcji energii elektrycznej, szczególnie podczas największych mrozów, co skutkuje wzrostem zużycia błękitnego paliwa.
Prognozy meteorologiczne nie napawają optymizmem – synoptycy przewidują dalsze ochłodzenie, które może jeszcze bardziej zwiększyć popyt na gaz. Eksperci ostrzegają, że utrzymanie takich warunków przez kolejne tygodnie może skutkować nowymi rekordami konsumpcji.
Zmieniany jest także sposób wykorzystania gazu podczas zimy.
- rośnie znaczenie użytkowników indywidualnych,
- sieć dystrybucyjna dociera do wcześniej niepodłączonych gospodarstw,
- mieszkańcy coraz chętniej rezygnują z ogrzewania węglem na rzecz ekologicznego gazu ziemnego.
Bieżący sezon grzewczy pokazuje, jak kluczowa jest rola gazu w polskiej energetyce oraz wskazuje na konieczność dalszego rozwoju infrastruktury przesyłowej i magazynowej, aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu, zwłaszcza w wymagających, zimowych miesiącach.
Jak zimowe mrozy wpływają na zużycie gazu w Polsce?
W Polsce zimowe spadki temperatur szybko przekładają się na rosnące zużycie gazu ziemnego. Kiedy słupki rtęci pokazują wartości poniżej -20°C, co zdarza się w wielu województwach, popyt na ten surowiec gwałtownie wzrasta. Doświadczyliśmy tego szczególnie podczas sezonu grzewczego 2025/2026, który wyraźnie pokazał, że funkcjonowanie całej sieci gazowej w dużej mierze zależy od warunków atmosferycznych.
Gospodarstwa domowe podczas największych mrozów zużywają znacznie więcej gazu – zużycie może być nawet o 70 procent wyższe niż w cieplejsze zimowe dni. Chęć jak najszybszego nagrzania mieszkań prowadzi do większego poboru. W domach jednorodzinnych ogrzewanych gazem wystarczy, że temperatura spadnie o 5°C, by zapotrzebowanie zwiększyło się o około 15 procent.
Na wzrost zużycia gazu zimą wpływają też elektrociepłownie, które pracują niemal bez przerw. Dostarczając ciepło do miejskich sieci, potrafią w najzimniejsze dni zużyć dziennie nawet 30–40 milionów metrów sześciennych więcej gazu niż w porze letniej.
W takich momentach sieć przesyłowa pracuje z ogromnym obciążeniem. Często w niektórych miejscach ciśnienie w rurach spada, bo odbiorcy naraz pobierają ogromne ilości gazu. Operatorzy w takich sytuacjach reagują szybko – zwiększają przepływ w strategicznych miejscach, czasem także korzystają z dodatkowych źródeł zasilania, by wesprzeć system.
Napływające fale mrozów i utrzymujące się temperatury poniżej -20°C sprawiają, że całkowity popyt na gaz zbliża się do rekordowych poziomów. Każdy dzień silnego mrozu oznacza wzmożony wysiłek operatorów, którzy muszą szczególnie dbać o bezpieczeństwo i ciągłość dostaw.
Doświadczenia z poprzednich chłodnych sezonów potwierdzają, że każdy dzień z temperaturą poniżej -15°C przekłada się na dodatkowe 10 milionów metrów sześciennych zużytego gazu na dobę. W czasie aktualnej fali chłodów pobór w sieci wysokometanowej przekroczył już 91 milionów metrów sześciennych, co zbliża cały system do granic możliwości technicznych.
Wysoki zimowy popyt powoduje też intensywne korzystanie z magazynów gazu. W najbardziej mroźne dni dzienne wypływy z podziemnych zbiorników sięgają nawet 40 milionów metrów sześciennych, co stanowi poważne wyzwanie dla krajowej infrastruktury magazynowej.
Czy Polska ma wystarczające zapasy gazu, aby sprostać zapotrzebowaniu?
Polska jest dobrze przygotowana na wzrost zapotrzebowania na gaz, przede wszystkim dzięki znaczącym rezerwom oraz nowoczesnej infrastrukturze. Krajowe magazyny mogą pomieścić około 36,3 TWh gazu, co zapewnia solidne zabezpieczenie energetyczne. Obecnie ich wypełnienie wynosi około 79-80%, co pozwala pokryć okresy gwałtownego wzrostu zużycia.
Pracownicy Gas Storage Poland stale monitorują poziom zapasów, szybko reagując na szczytowe potrzeby rynku, zwłaszcza podczas mroźnych dni. W najbardziej wymagających momentach do odbiorców trafia nawet 40 milionów metrów sześciennych gazu dziennie, co świadczy o wysokiej efektywności systemu magazynowego.
Bezpieczeństwo energetyczne Polski wzmacniają różnorodne źródła zaopatrzenia, a kraj uniezależnił się od dostaw z Rosji dzięki:
- inwestycjom w terminal LNG,
- uruchomieniu gazociągu Baltic Pipe,
- współpracy z partnerami ze Stanów Zjednoczonych oraz rozwojowi regionalnego hubu gazowego.
Za sprawną dystrybucję gazu odpowiada Gaz-System, który jest przygotowany do obsługi zwiększonych przepływów. Połączenia z europejskimi sieciami umożliwiają elastyczne dostosowanie się do bieżącej sytuacji. Największy krajowy dostawca, PGNiG, posiada narzędzia umożliwiające skuteczne zarządzanie dystrybucją i reagowanie w sytuacjach kryzysowych.
Systematyczna rozbudowa i modernizacja sieci przesyłowej gwarantuje wytrzymałość i niezawodność, dzięki czemu Polska radzi sobie nawet przy rekordowym zapotrzebowaniu sięgającym 91 milionów metrów sześciennych na dobę. Gaz trafia bez zakłóceń zarówno do gospodarstw domowych, jak i odbiorców przemysłowych.
Nawet w przypadku wyjątkowo surowej zimy, wysoki stopień zapełnienia magazynów oraz dywersyfikacja źródeł dostaw zapewniają Polsce stabilne i bezpieczne dostawy energii, bez ryzyka przerw.
Jakie wyzwania stoją przed polskim systemem gazowym w obliczu rekordów zużycia?
W Polsce zużycie gazu osiągnęło niespotykany dotąd poziom – każdego dnia przekracza 91 milionów metrów sześciennych. Sytuacja ta stawia przed krajowym systemem zupełnie nowe wyzwania techniczne i operacyjne. Sieć przesyłowa funkcjonuje praktycznie na granicy swoich możliwości, co wymaga szybkiego dostosowywania jej do obecnych realiów.
Największym wyzwaniem technicznym jest utrzymanie stabilnego ciśnienia w rurociągach. Przy tak ogromnym poborze gazu w niektórych rejonach pojawiają się spadki ciśnienia grożące zakłóceniami dostaw. Gaz-System wdraża zaawansowane narzędzia monitorujące przepływy, umożliwiające dynamiczne reagowanie i precyzyjną kontrolę parametrów tam, gdzie ryzyko wahań jest największe.
Ograniczona pojemność magazynów gazowych staje się coraz poważniejszym problemem. Obecnie kraj dysponuje rezerwą na poziomie 36,3 TWh, co podczas długich i surowych zim może okazać się niewystarczające. Planowana rozbudowa ma zwiększyć tę wartość o 15% do końca 2028 roku, co usprawni bilansowanie zapasów i pozwoli elastyczniej reagować na zmienne zapotrzebowanie.
Wydolność infrastruktury przy zatłaczaniu i odbiorze gazu z magazynów również wymaga modernizacji. Gdy dobowy pobór gazu zbliża się do 40 milionów metrów sześciennych, urządzenia pracują na maksymalnych obrotach. Planowane zwiększenie dziennej mocy odbioru z 42,4 mln m³ do ponad 50 mln m³ znacząco poprawi bezpieczeństwo energetyczne kraju w okresach szczytowych.
Skoordynowana współpraca między operatorami sieci to kolejny kluczowy aspekt. Ścisła relacja Gaz-Systemu z PGNiG jest niezbędna, zwłaszcza przy zarządzaniu przepływami na styku systemów. Wdrażane narzędzia do zarządzania siecią mają usprawnić komunikację i synchronizację działań operatorów.
Rekordowe zapotrzebowanie wpływa także na stabilność rynku hurtowego. Silne wahania popytu mogą prowadzić do gwałtownych zmian cen – podczas ostatnich mrozów ceny gazu na giełdzie wzrosły nawet o 30%. Aby ograniczyć ryzyko niestabilności, wprowadza się rozwiązania stabilizujące oraz dba się o odpowiednią płynność obrotu surowcem.
Ponadto polski system gazowy pełni coraz ważniejszą rolę na arenie regionalnej. Polska staje się kluczowym punktem tranzytowym dla sąsiadów, a przepustowość granicznych węzłów nabiera znaczenia. W okresach maksymalnego obciążenia niektóre z tych punktów pracują na pełnych parametrach.
Przyszłość systemu opiera się na rozbudowie kluczowych elementów infrastruktury takich jak terminal LNG w Świnoujściu oraz lepszym wykorzystaniu Baltic Pipe. Plan inwestycyjny na najbliższe pięć lat przekracza 8 miliardów złotych, co stanowi poważne wyzwanie dla całego sektora.
Transformacja energetyczna wyznacza kierunek zmian – rosnący udział odnawialnych źródeł energii wymusza adaptację sieci tak, aby mogła pełnić funkcję stabilizującą dla niestabilnych OZE. W tym celu rozwija się technologie magazynowania oraz wdraża rozwiązania hybrydowe łączące różne źródła energii w spójny system.
W dobie cyfryzacji rośnie również znaczenie bezpieczeństwa. Zautomatyzowana i inteligentna infrastruktura jest narażona na cyberataki, dlatego przykłada się szczególną wagę do wdrażania zaawansowanych zabezpieczeń oraz regularnych kontroli poziomu ochrony.
Jakie są prognozy dla zużycia gazu w najbliższych dniach w Polsce?
Przewidywania wskazują na dalszy wzrost zapotrzebowania na gaz ze względu na utrzymujące się silne mrozy. Temperatury lokalnie mogą spaść nawet poniżej -20°C, co znacząco wpłynie na wzrost zużycia w sektorze prywatnym i przedsiębiorstwach.
Specjaliści z Katedry Inżynierii Gazowniczej AGH zakładają, że dotychczasowy rekord dobowej konsumpcji ponad 91 milionów metrów sześciennych zostanie wkrótce pobity.
Wzrost zużycia gazu w okresach największych chłodów można oszacować na:
- 5–7 milionów metrów sześciennych więcej na dobę względem obecnych poziomów,
- wzrost popytu o około 10 milionów metrów sześciennych za każdy dzień z temperaturą poniżej -15°C,
- możliwość osiągnięcia nawet 95 milionów metrów sześciennych zużycia w ciągu doby przy utrzymaniu surowych warunków.
Aktualne notowania gazu na giełdzie TTF w Holandii wynoszą 28-29 euro za megawatogodzinę. Jeśli pogoda się nie poprawi, ceny mogą wzrosnąć o kolejne 5-8% w najbliższych dniach.
Aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu:
- operatorzy systemów zwiększają tempo pobierania gazu ze zbiorników do około 45 milionów metrów sześciennych na dobę,
- magazyny pozostają zapełnione na poziomie 79-80%, co stanowi solidną podstawę pokrycia popytu,
- elektrociepłownie planują pracować na pełnych obrotach podczas największych mrozów,
- udział gazu w produkcji energii elektrycznej ma wzrosnąć o około 15% w stosunku do ubiegłego roku.
Według przedstawicieli branży nadchodzący sezon grzewczy będzie wyjątkowo wymagający pod względem potrzeb energetycznych. Polska, dzięki zróżnicowanym źródłom zaopatrzenia i rozbudowanej infrastrukturze magazynowej, pozostaje jednak dobrze przygotowana na te wyzwania.
