Jakie są główne przyczyny wzrostu cen żywności i produktów w 2025 roku?
W 2025 roku Polacy odczuli wzrost cen żywności o 3,6%, podczas gdy ogólny poziom cen detalicznych zwiększył się o 4,2%. Na taki stan rzeczy wpłynęło wiele istotnych zjawisk.
Główne przyczyny wzrostu cen to:
- wzrost kosztów związanych z importem surowców,
- rosnące rachunki za energię,
- droższy transport i logistyka,
- podniesienie marż przez sieci handlowe,
- nowe regulacje i zmiany podatkowe,
- niekorzystne warunki pogodowe.
Polska, jako kraj silnie uzależniony od zagranicznych dostaw składników do produkcji żywności, reaguje natychmiast na wahania cen na rynkach światowych. Przykładem jest gwałtowny wzrost cen ziaren kakaowca, co przełożyło się na droższe czekolady i słodycze.
Coraz wyższe ceny prądu i gazu zwiększają koszty produkcji, przetwarzania i magazynowania żywności. Przedsiębiorcy często przerzucają te dodatkowe wydatki na konsumentów, by nadal utrzymać rentowność.
Transport i logistyka są kolejnymi obszarami generującymi wyższe koszty. Droższe paliwo oraz niedobory w branży przewozowej przekładają się na wzrost cen detalicznych.
Sieci handlowe, aby zachować marże w obliczu rosnących kosztów, podniosły ceny, co konsumentom odczuwalne jest przy codziennych zakupach.
W ostatnim czasie wprowadzono także nowe podatki i opłaty, takie jak wyższa akcyza na alkohol i papierosy oraz tzw. opłata cukrowa, które wpłynęły na ceny tych towarów i wzrost wydatków gospodarstw domowych.
Niebezpośrednio na ceny żywności wpłynęły również ekstremalne zjawiska pogodowe: lokalne susze i powodzie zmniejszyły zbiory zarówno w kraju, jak i za granicą, skutkując niższą podażą i wyższymi cenami produktów rolnych.
Pomimo podejmowanych działań stabilizujących rynek rolny, ich efekt okazał się ograniczony. Udało się jedynie złagodzić część negatywnych skutków trudnych warunków ekonomicznych.
Wzrost cen produktów spożywczych jest jednym z głównych czynników napędzających inflację w Polsce w 2025 roku, choć tempo tego wzrostu jest nieco niższe niż ogólny wzrost cen detalicznych.
W 2025 roku ceny artykułów spożywczych wzrosły o 3,6%, co było efektem złożonych czynników gospodarczych i środowiskowych. Mimo presji na podwyżki, działały też mechanizmy hamujące, które powstrzymały nadmierny wzrost.
Na zmiany cen wpływały:
- sytuacja w rodzinnym rolnictwie – udane zbiory i sprzyjająca pogoda zapewniły wystarczającą ilość zboża i warzyw, łagodząc tym samym presję na ceny tych produktów,
- wysokie, lecz stabilizujące się koszty produkcji żywności – rolnicy efektywniej zarządzali zużyciem nawozów, co ograniczyło wzrost kosztów,
- stabilizacja na rynku cukru – dzięki unijnym regulacjom i zwiększonej produkcji w Europie, polski przemysł cukrowniczy utrzymał mocną pozycję,
- silna konkurencja w handlu detalicznym – szczególnie między dyskontami, które minimalizowały marże, aby przyciągnąć oszczędnych konsumentów, zmuszając inne sklepy do ostrożnego podnoszenia cen,
- stabilizacja PKB i stabilne inwestycje – poprawiły sytuację finansową rodzin oraz zapewniły utrzymanie poziomu konsumpcji mimo inflacji,
- szybszy wzrost cen towarów importowanych – w tym kawy, herbaty i cytrusów, spowodowany zawirowaniami w światowych łańcuchach dostaw i wyższymi opłatami transportowymi, zwłaszcza z Chin,
- pojawienie się chorób zwierząt, takich jak ASF i ptasia grypa – ograniczyło dostępność mięsa i produktów odzwierzęcych w niektórych regionach, powodując wzrost ich cen.
Dla rodzin przeznaczających około 27% budżetu na jedzenie nawet niewielkie wzrosty cen były odczuwalne, dlatego producenci i sprzedawcy musieli bardzo ostrożnie planować zmiany cen.
Dlaczego ceny żywności rosną wolniej niż inne kategorie w 2025 roku?
W roku 2025 obserwujemy wyjątkowe zjawisko gospodarcze – ceny żywności rosną wolniej niż inne towary. Podczas gdy ogólna inflacja detaliczna wyniosła 4,2%, podwyżki artykułów spożywczych ograniczyły się do 3,6%. To bardzo korzystna wiadomość dla polskiej gospodarki i nie jest to przypadek.
Stabilność w sektorze rolnym wynika z kilku kluczowych czynników:
- rekordowe plony zbóż oraz warzyw w Polsce,
- brak ekstremalnych zjawisk pogodowych wpływających na dobre wydajności upraw,
- obniżka cen nawozów sztucznych o 8,3% w porównaniu do zeszłego roku,
- stosowanie nowoczesnych metod i technologii ograniczających zużycie środków ochrony roślin i nawozów.
Przemysł spożywczy poprawił efektywność produkcji o 5,7%, dzięki:
- inwestycjom w automatyzację i cyfrową organizację procesów,
- wdrożeniu energooszczędnych rozwiązań zmniejszających koszty energii,
- zwiększeniu efektywności łańcuchów dostaw o 12%,
- rozwinięciu lokalnych sieci dystrybucji upraszczających transport i obniżających jego koszty.
Wsparcie ze strony państwa również odegrało znaczącą rolę – dopłaty dla rolników w wysokości 1,2 miliarda złotych pomogły ustabilizować finanse gospodarstw, a rządowe interwencje ograniczyły spekulacyjne skoki cen podstawowych produktów.
W przeciwieństwie do żywności, inne grupy produktów odnotowały znacznie wyższe podwyżki, co wynikało z:
- wzrostu cen energii o 7,8%, szczególnie wpływającego na przemysł wysoko energochłonny,
- podwyżek cen metali o 9,3% oraz tworzyw sztucznych o 6,7%,
- utrzymującej się wysokiej ceny ropy na poziomie 92 dolarów za baryłkę,
- globalnych zakłóceń w dostawach z Azji, skutkujących wydłużeniem czasu transportu o 23% i wzrostem frachtu o 18%.
Niższy wzrost cen żywności pozytywnie wpływa na inflację bazową, która w 2025 roku osiągnęła poziom 3,8%. Eksperci prognozują dalszą dezinflację w sektorze spożywczym, sprzyjającą ogólnej stabilizacji cen w gospodarce. Jeśli korzystne warunki w rolnictwie się utrzymają, tempo wzrostu cen żywności w 2026 roku może spaść poniżej 3%.
Gdzie wzrost cen produktów był najbardziej znaczący w 2025 roku?
W 2025 roku zmiany cen produktów były bardzo zróżnicowane, a największe wzrosty zauważono w wybranych segmentach rynku. Analizy rynkowe pokazują, że sytuacja różniła się w zależności od kategorii.
Największe wzrosty cen odnotowano w następujących grupach produktów:
- używki wzrosły średnio o 9,7%, szczególnie kawa mielona zdrożała aż o 30,1%, co wynikało z problemów producentów oraz wyższych kosztów transportu,
- tłuszcze podrożały o 9,2% z powodu zaburzeń w łańcuchach dostaw i rosnących kosztów produkcji,
- napoje zwiększyły cenę o 7,7%, głównie przez droższe surowce i wprowadzenie podatku cukrowego na produkty słodzone,
- słodycze i desery zdrożały średnio o 7,4%, z czego czekolada podrożała aż o 32,4% ze względu na wzrost cen kakao,
- mięso podrożało o 6,5% z powodu ograniczeń podaży spowodowanych chorobami zwierząt, takimi jak ASF czy ptasia grypa,
- jajka zwiększyły swoją cenę aż o 20,3% z powodu rosnących kosztów hodowli i problemów w branży drobiarskiej,
- produkty codziennego użytku, np. pieczywo, zdrożały umiarkowanie, o około 3-4%, podobnie jak wyroby cukiernicze, takie jak pączki.
Warto również wspomnieć o kategoriach, gdzie ceny spadły:
- warzywa potaniały o 2,6%,
- produkty sypkie obniżyły ceny o 0,9%,
- niektóre dodatki spożywcze staniały o 0,3%.
Spadki cen były możliwe dzięki rekordowym zbiorom zbóż i warzyw oraz sprzyjającej pogodzie w sezonie.
Łącznie drożyzna objęła aż 17 grup produktów, a przeciętny wzrost cen detalicznych żywności i chemii gospodarczej wyniósł 4,2% w ciągu roku.
Najbardziej wyróżniały się wyraźne podwyżki kawy i wyrobów czekoladowych, które znacząco przewyższyły pozostałe kategorie pod względem dynamiki wzrostu cen.
Jak wzrost cen żywności i produktów wpływa na postrzeganie inflacji przez konsumentów?
W 2025 roku zauważalna jest rozbieżność między oficjalnymi danymi o inflacji a tym, co konsumenci odczuwają na co dzień. Mimo że inflacja według statystyk spadła do 3,6%, wiele osób podczas codziennych zakupów boryka się z wyższymi cenami.
Największy wpływ na subiektywne odczucie wzrostu kosztów życia mają produkty podstawowe – żywność i artykuły pierwszej potrzeby. Tempo wzrostu cen jedzenia (3,6%) było niższe niż ogólny wzrost detalicznych cen (4,2%), jednak to właśnie podwyżki w tym segmencie najbardziej kształtują postrzeganie sytuacji gospodarczej.
Badania Instytutu Finansów Konsumenckich pokazują, że aż trzech na czterech Polaków uważa, iż realna inflacja jest wyższa niż oficjalna. Różnice te wynikają z kilku istotnych powodów:
- produkty kupowane regularnie, na przykład pieczywo czy nabiał, nawet przy niewielkich wzrostach cen, wywołują większe poczucie drożyzny niż dobra kupowane sporadycznie,
- ostre podwyżki cen niektórych produktów, takich jak kawa (+30,1%) czy czekolada (+32,4%), natychmiast rzucają się w oczy i budzą emocje,
- na jedzenie przeznacza się przeciętnie około 27% domowego budżetu, dlatego nawet umiarkowane wzrosty wydatków są od razu zauważalne,
- ludzie częściej pamiętają o wzrostach cen niż o obniżkach i mocniej na nie reagują, co wzmacnia subiektywne wrażenie drożyzny,
- media zwykle eksponują informacje o rosnących cenach, pomijając spadki, co pogłębia poczucie ciągłego drożenia.
Szczególnie wyraźnie konsumenci odczuli wzrost cen używek, takich jak kawa, oraz słodyczy. Mimo że stanowią one niewielki wydatek w budżecie, ich podrożenie wywołuje silne emocje i wpływa na ogólne postrzeganie sytuacji na rynku.
Ta percepcja ma duże znaczenie dla gospodarki, ponieważ silne przekonanie o wysokiej inflacji wpływa na codzienne decyzje konsumenckie:
- prawie dwie trzecie konsumentów ogranicza wydatki i szuka tańszych alternatyw, zmieniając strukturę zakupów,
- większość respondentów wyraża niezadowolenie z obecnej sytuacji gospodarczej, nawet jeśli oficjalne wskaźniki poprawiają się,
- oczekiwania wzrostu wynagrodzeń rosną średnio o 7,2%, co może napędzać spirale cenową,
- osłabia się zaufanie do wartości pieniądza, co zwiększa zainteresowanie alternatywnymi formami zabezpieczenia oszczędności.
Największy wpływ na społeczne postrzeganie inflacji mają produkty, które podrożały najbardziej – kawa, słodycze oraz napoje. W innych kategoriach, takich jak warzywa czy produkty sypkie, odnotowano nawet spadki cen.
Ekonomiści nazywają tę sytuację „inflacją koszyka zakupowego” – czyli rozbieżnością między oficjalnymi danymi a rzeczywistymi doświadczeniami konsumentów. W 2025 roku różnica ta wyniosła aż 1,8 punktu procentowego: subiektywne odczucie inflacji sięgnęło 5,4%, podczas gdy oficjalna inflacja była niższa.
Specjaliści podkreślają, że aby poprawić nastroje społeczne, nie wystarczy tylko powstrzymać ogólny wzrost cen, ale przede wszystkim ograniczyć podwyżki najczęściej kupowanych produktów. To właśnie one mają największy wpływ na nasze opinie o stanie gospodarki.
