Holenderski sąd apelacyjny: decyzja w sporze Czarneckiego z Polską
Wyrok sądu w Amsterdamie
22 kwietnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Amsterdamie rozstrzygnął spór między LC Corp, holenderską spółką Leszka Czarneckiego, a Polską. Wyrok ma fundamentalne znaczenie dla arbitrażu, który przedsiębiorca rozpoczął przeciwko polskiemu państwu.
Decyzja niekorzystna dla LC Corp
Sąd orzekł na korzyść Polski, uznając, że LC Corp nie ma prawa powoływać się na umowę o ochronie inwestycji między Polską a Holandią. Dodatkowo zobowiązał firmę do wycofania wniosku arbitrażowego złożonego w Londynie. Orzeczenie to znacząco osłabia pozycję negocjacyjną Leszka Czarneckiego.
Wojciech Murawski z Prokuratorii Generalnej podkreślił: „Sąd przychylił się do stanowiska RP i zobowiązał LC Corp do współpracy w sprawie umorzenia postępowania arbitrażowego".
Arbitraż a prawo unijne
Orzeczenie wskazuje, że arbitraż zainicjowany przez LC Corp jest niezgodny z prawem Unii Europejskiej. Spółka próbowała wyłączyć swoje roszczenia spod unijnej jurysdykcji, co zostało uznane za sprzeczne z obowiązującymi regulacjami.
Przedstawiciel Prokuratorii Generalnej zaznaczył: „Działania LC Corp ignorowały uzasadnione interesy Polski, zmuszając ją do uczestnictwa w postępowaniu arbitrażowym sprzecznym z prawem UE".
Przymusowa restrukturyzacja banków: tło sporu
Działania Bankowego Funduszu Gwarancyjnego
Bankowy Fundusz Gwarancyjny odegrał kluczową rolę, podejmując decyzję o przymusowej restrukturyzacji dwóch banków należących do Czarneckiego – Getin Noble Banku i Idea Banku. Przyczyną były utrzymujące się problemy finansowe oraz ujemne kapitały tych instytucji.
Przejęcia i zmiany
W wyniku działań BFG:
- Idea Bank trafił w ręce Banku Pekao,
- Getin Noble Bank został przekształcony w VeloBank,
- nowym zarządcą VeloBanku został fundusz inwestycyjny Cerberus.
Leszek Czarnecki utracił kontrolę nad obiema instytucjami, co uznał za bezprawne wywłaszczenie.
Reakcje Leszka Czarneckiego
Oskarżenia wobec instytucji państwowych
Leszek Czarnecki od początku sprzeciwiał się działaniom państwa, oskarżając instytucje takie jak KNF i Ministerstwo Finansów o działania niezgodne z prawem. Twierdzi, że przymusowa restrukturyzacja była odwetem za ujawnienie korupcyjnej propozycji byłego szefa KNF, Marka Ch.
Arbitraż w Londynie
W 2020 roku Czarnecki, za pośrednictwem LC Corp, zainicjował arbitraż w Londynie, zarzucając Polsce bezprawne wywłaszczenie. Biznesmen domagał się odszkodowania, którego kwota w podobnych sprawach sięgała nawet 1,5 mld zł.
Obrona stanowiska Polski
Działania Prokuratorii Generalnej
Zespół prawników Prokuratorii Generalnej aktywnie bronił interesów Polski, składając pozew w Amsterdamie o zawieszenie arbitrażu oraz wycofanie wniosku LC Corp. Sąd Apelacyjny w Amsterdamie przyznał rację Polsce, co jest precedensem uznania arbitrażu wewnątrzunijnego za czyn niedozwolony.
TSUE i zmiany w umowach BIT
Wyrok Achmei jako punkt zwrotny
W 2018 roku TSUE orzekł, że umowy o ochronie inwestycji między krajami UE (BIT) są sprzeczne z unijnym prawem. W odpowiedzi państwa członkowskie, w tym Polska i Holandia, rozpoczęły proces wypowiadania takich umów.
Działania Komisji Europejskiej
Komisja Europejska poparła ten kierunek, zachęcając kraje do rezygnacji z umów BIT. Wojciech Murawski zauważył, że Polska działa w zgodzie z praktykami innych krajów, takich jak Hiszpania czy Holandia, które również podejmują kroki prawne przeciwko inwestorom wewnątrz UE.
