Rok 2026 zapowiada się jako czas, w którym polski system podatkowy nabierze zupełnie nowego wymiaru. Przedsiębiorcy i osoby fizyczne mogą być zaskoczeni zarówno poziomem skomplikowania przepisów, jak i świeżym podejściem urzędów do ich egzekwowania. Przewidywane modyfikacje sięgną w głąb samej konstrukcji regulacji, nie ograniczając się do prostych zmian stawek czy terminów.
Szczególnego znaczenia nabierze reinterpretacja klauzuli GAAR, czyli reguły przeciwdziałającej unikaniu opodatkowania. Ministerstwo Finansów intensywnie współpracuje z ekspertami oraz szeroko konsultuje planowane regulacje, których celem jest gruntowna zmiana sposobu definiowania nadużyć podatkowych. Nowe przepisy mają być bardziej szczegółowe i wprowadzić wyższy stopień trudności w ich stosowaniu, co zmusi podatników do pogłębienia swojej wiedzy prawnej i bieżącego śledzenia zmian.
W planowanych zmianach znajdzie się także poszerzenie zakresu odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe. Regulacje obejmą odpowiedzialnością:
- członków zarządów,
- doradców podatkowych,
- inne osoby zaangażowane w kwestie rozliczeń.
Firmy będą musiały ponownie przemyśleć swoje procesy decyzyjne i struktury organizacyjne, by sprostać tym wymogom.
Kolejnym wyzwaniem będzie podniesienie ogólnego poziomu wiedzy podatkowej wśród zainteresowanych. Nowy system wymaga nie tylko dobrej orientacji w aktualnych przepisach, ale także umiejętności swobodnej interpretacji nierzadko zawiłych norm prawnych. Przedsiębiorstwa będą zobligowane do inwestowania w zaawansowane szkolenia dla pracowników zajmujących się finansami.
Zmiany dotyczą także podatku dochodowego, zwłaszcza w zakresie ryzyka związanego z międzynarodowymi transakcjami i rozliczaniem cen transferowych. W takich realiach kluczowe stanie się:
- prowadzenie rzetelnej dokumentacji,
- właściwe korzystanie z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.
To wyzwanie, któremu trzeba będzie sprostać w całkowicie nowym otoczeniu prawnym.
Jakie zmiany planowane są w Ordynacji podatkowej w 2026 roku?
W 2026 roku Ministerstwo Finansów zapowiada rewolucję w Ordynacji podatkowej. Największy nacisk położono na dwie kwestie: zaktualizowane zasady przedawnienia zobowiązań podatkowych oraz szerszą odpowiedzialność osób trzecich. Projekt nowelizacji przewiduje gruntowną przebudowę systemu podatkowego w Polsce.
Istotne zmiany dotyczą przede wszystkim terminów przedawnienia podatków. Proponowane regulacje korygują okresy, po których zobowiązania podatkowe wygasają, co odczują wszyscy płacący daniny. Resort finansów chce nie tylko zwiększyć skuteczność ściągania należności, ale także uszczelnić system, utrudniając wykorzystywanie dotychczasowych luk pozwalających na uchylanie się od opodatkowania.
Kolejny kluczowy obszar reformy to redefinicja odpowiedzialności osób trzecich. W porównaniu z obecnym stanem prawnym katalog podmiotów pociąganych do odpowiedzialności zostanie znacznie poszerzony. Projekt jasno określa, kiedy:
- członkowie zarządów mogą odpowiadać za zobowiązania spółki,
- księgowi oraz osoby zajmujące się dokumentacją finansową ponoszą odpowiedzialność za długi podatkowe,
- ustalani są faktyczni decydenci w firmach.
Przewidziano także zmiany zwiększające przejrzystość pracy organów podatkowych. Nowe przepisy mają wzmocnić narzędzia egzekucji należności fiskusa oraz zapewnić podatnikom większą pewność co do działań administracji skarbowej. Planowana jest standaryzacja procedur, która ułatwi kontakty z urzędnikami i zminimalizuje nieporozumienia na linii podatnik–organ podatkowy.
W projekcie pojawia się również pomysł uporządkowania procedur kontrolnych. Przebieg kontroli oraz selekcja podmiotów zostaną zoptymalizowane, co skróci cały proces i jednocześnie lepiej zabezpieczy interesy podatników.
Projekt przewiduje także nowelizację sposobu interpretowania przepisów podatkowych. Dzięki temu ma nastąpić ujednolicenie praktyki urzędów oraz redukcja rozbieżności w wykładni prawa podatkowego w różnych regionach kraju.
Jakie zmiany czekają nas w raportowaniu schematów podatkowych w 2026 roku?
W 2026 roku w Polsce zajdą istotne zmiany dotyczące zgłaszania schematów podatkowych. Projekt UD196 zakłada zniesienie obowiązku raportowania krajowych schematów podatkowych (MDR), co od lat było postulatem przedsiębiorców oczekujących uproszczenia przepisów.
Nowe regulacje wprowadzą wyraźny podział między schematami dotyczącymi wyłącznie Polski a schematami o charakterze transgranicznym. W konsekwencji:
- schematy krajowe przestaną podlegać obowiązkowi zgłaszania,
- w przypadku schematów transgranicznych obowiązywać będą rygorystyczniejsze zasady,
- pojawią się precyzyjne progi finansowe dotyczące transakcji podlegających raportowaniu,
- termin zgłoszenia skróci się do 14 dni zamiast dotychczasowych 30 dni,
- zakres podmiotów zobowiązanych do raportowania zostanie rozszerzony.
Administracja skarbowa zyska dostęp do nowoczesnych narzędzi analitycznych – planowane jest połączenie systemu KAS z europejską bazą danych schematów transgranicznych. Dzięki temu wykrywanie nadużyć oraz wzorców unikania podatków stanie się znacznie skuteczniejsze.
Pojawi się również jednolity, alfanumeryczny system numeracji schematów, co ułatwi monitorowanie i analizę przez organy podatkowe. Każdemu schematowi zostanie przypisany indywidualny identyfikator służący do śledzenia jego dalszych losów.
Nowe przepisy zaostrzą sankcje – firmy mogą być ukarane grzywną do 20 milionów złotych, czyli dwukrotnie wyższą niż dotychczas. Pojawi się również osobista odpowiedzialność decydentów, którzy świadomie zignorują obowiązek zgłoszenia schematu.
Zmodernizowane zostaną formularze raportowe, a stosowany format XML zapewni pełną zgodność z systemami obowiązującymi w pozostałych krajach Unii Europejskiej, co ułatwi wymianę danych między administracjami podatkowymi na poziomie wspólnotowym.
Przez pierwsze pół roku po wejściu w życie nowych przepisów obowiązywać będą regulacje przejściowe obejmujące schematy rozpoczęte przed 2026 rokiem, lecz jeszcze realizowane. W tym czasie podatnicy będą zobowiązani do przeglądu swoich struktur i dostosowania ich do nowych wymagań.
Reforma ta jest elementem szeroko zakrojonych działań mających na celu uszczelnienie systemu podatkowego. Jej głównym celem jest poprawa transparentności oraz skuteczniejsza wymiana informacji pomiędzy państwami Unii Europejskiej, co pozwoli efektywniej przeciwdziałać nadużyciom finansowym.
Jak cyfryzacja wpłynie na rozliczenia podatkowe w 2026 roku?
W 2026 roku polski system rozliczeń podatkowych przejdzie znaczącą rewolucję cyfrową. Ministerstwo Finansów finalizuje prace nad JPK CIT – pierwszym jednolitym plikiem kontrolnym dla podatku dochodowego od osób prawnych, kontynuując cyfrową transformację zapoczątkowaną przez JPK VAT i e-faktury.
Kluczową zmianą będzie obowiązek prowadzenia rozliczeń podatkowych CIT wyłącznie w formie elektronicznej. Papierowa dokumentacja odejdzie do historii, a urzędy skarbowe zyskają możliwość bezpośredniego połączenia z platformami księgowymi firm, co pozwoli na błyskawiczną analizę danych i skuteczniejsze wykrywanie nieprawidłowości.
Projekt cyfrowych rozliczeń opiera się na pięciu fundamentalnych filarach:
- wykorzystanie sztucznej inteligencji do automatycznego wyliczania podatków,
- raportowanie w szerszym zakresie na bieżąco,
- integracja systemów bankowych z platformami podatkowymi,
- pełne przejście na elektroniczne procedury kontrolne,
- swobodny dostęp do danych wymienianych międzynarodowo.
Firmy będą musiały inwestować w nowoczesne technologie, dostosowując oprogramowanie księgowe do nowych standardów raportowania, co dla średniej wielkości przedsiębiorstwa może oznaczać koszt od 50 do 100 tysięcy złotych.
Transformacja cyfrowa wiąże się też z nowymi zagrożeniami. Ochrona przed cyberatakami musi zostać znacznie wzmocniona – od 2026 roku podatnicy będą zobowiązani do wdrożenia rozbudowanych systemów bezpieczeństwa, a wykorzystywane narzędzia księgowe przejdą oficjalną certyfikację.
Zaawansowane narzędzia umożliwią fiskusowi automatyczne zestawianie i analizę danych z różnych źródeł, także między powiązanymi firmami. Dzięki algorytmom możliwe będzie wyłapywanie podejrzanych transakcji, co usprawni kontrolę i pozwoli precyzyjniej typować podatników do szczegółowych sprawdzeń, wskazując różnice między zgłoszonymi przychodami a rzeczywistym przepływem środków.
Uczciwi podatnicy zyskają na tych ulepszeniach – proces zwrotu nadpłat stanie się szybszy, a elektroniczne deklaracje będą weryfikowane automatycznie i rozpatrywane nawet w ciągu dwóch tygodni. Ponadto każdy podatnik będzie miał możliwość bieżącego śledzenia statusu rozliczeń przez internetowe konto podatkowe.
Wsparcie administracji skarbowej obejmie także e-doradztwo podatkowe. Sztuczna inteligencja udzieli natychmiastowych odpowiedzi na pytania dotyczące przepisów, opierając się na obszernej bazie interpretacji i wyroków sądowych.
Dla wielu firm oznacza to zarówno nowe wyzwania, jak i szanse. Przedsiębiorstwa inwestujące już teraz w cyfrowe rozwiązania zdobędą konkurencyjną przewagę, podczas gdy opóźnienia w dostosowaniu się do dynamicznie rosnących wymagań podatkowych mogą znacząco utrudnić funkcjonowanie.
Jakie wyzwania przyniosą kontrole CIT w 2026 roku?
W 2026 roku kontrole CIT przejdą ogromną przemianę, stawiając przedsiębiorców przed zupełnie nowymi wymaganiami. Zmiany w przepisach podatkowych sprawią, że fiskus zacznie działać w znacznie bardziej zaawansowany technologicznie sposób, co oznacza dokładniejsze i nowoczesne podejście do sprawdzania rozliczeń.
Inspekcje będą opierać się na natychmiastowej analizie danych dzięki systemowi JPK CIT, który da fiskusowi stały dostęp do pełnych informacji finansowych. Wykorzystanie sztucznej inteligencji pozwoli błyskawicznie wykrywać nieprawidłowości, a urzędnicy otrzymają jasne sygnały, które obszary wymagają szczególnego zainteresowania.
Znacząco wzrośnie rola analizy transakcji transgranicznych, w tym:
- relacje z firmami powiązanymi,
- przelewy do jurysdykcji o preferencyjnym opodatkowaniu,
- zmiany struktury grup kapitałowych,
- operacje dotyczące wartości niematerialnych.
Weryfikacja cen transferowych stanie się wyjątkowo wymagającym zadaniem. Skarbówka będzie automatycznie porównywać rynkowe ceny z tymi stosowanymi przez firmy, a biznesy powiązane będą musiały wykazać nie tylko formalną poprawność, ale także faktyczny sens ekonomiczny swoich działań.
Dodatkowo wzrośnie odpowiedzialność zarządów za prawidłowość rozliczeń. Zarządzający otrzymają automatyczne powiadomienia o wykrytych błędach i będą zobligowani do ich wyjaśnienia. Urzędy skarbowe zyskają także możliwość bezpośredniego przesłuchiwania członków zarządów w zakresie podejmowanych decyzji podatkowych.
Technologia odgrywać będzie kluczową rolę także w kontrolach cyfrowych. Weryfikacji poddane zostaną systemy księgowe oraz metody przechowywania i przetwarzania danych. Przedsiębiorstwa będą musiały udowodnić, że ich narzędzia IT spełniają wszystkie wymogi prawne, ponieważ ignorowanie cyfrowych wytycznych może skutkować uznaniem rozliczeń za niewiarygodne.
Innowacją stanie się automatyczny system porównań danych, znany jako kontrola krzyżowa. Fiskus będzie porównywał sprawozdania finansowe z deklaracjami podatkowymi oraz informacje z banków z firmowymi rejestrami, wszystko to bez udziału człowieka.
Kolejną nowością będzie wprowadzenie oceny ryzyka podatkowego. Każdą firmę zostanie przypisany profil, który wskaże prawdopodobieństwo popełnienia błędu w rozliczeniach. Przedsiębiorstwa ocenione jako ryzykowne mogą spodziewać się częstszych i bardziej szczegółowych kontroli, podczas gdy te uznane za bezpieczne — uproszczonych procedur.
Nowe rozwiązania umożliwią także szerokie badanie rozliczeń z wielu poprzednich lat, co ułatwi organom podatkowym ujawnianie schematów optymalizacyjnych rozłożonych w czasie.
Ważnym aspektem będzie rozbudowana wymiana informacji między polską administracją a innymi krajami – zarówno w Unii Europejskiej, jak i poza nią. Transakcje zagraniczne będą natychmiast weryfikowane, a dane z obcych urzędów mogą stanowić istotny dowód w krajowych postępowaniach.
Ostatecznie przedsiębiorcy będą musieli przygotować raport zgodności podatkowej, który szczegółowo wyjaśni zasady rozliczeń — od sposobu ujmowania przychodów, przez kwalifikację kosztów, aż po stosowane metody amortyzacji.
