Przekazanie udziałów lub akcji spółki do fundacji rodzinnej: kluczowe aspekty
Przekazanie udziałów lub akcji spółki do fundacji rodzinnej to kluczowy element sukcesji biznesowej, który wymaga starannych przygotowań. Proces ten jest złożony i wymaga dogłębnej analizy przepisów oraz umów spółek. Jak wskazuje raport 2.0 Fundacje Rodzinne, niemal połowa takich fundacji dysponuje aktywami aktywnie wykorzystywanymi w działalności. Brak znajomości regulacji prawnych w trzech kluczowych obszarach może prowadzić do poważnych problemów finansowych i prawnych.
Przekazanie udziałów i akcji – kluczowe aspekty
Przeniesienie udziałów czy akcji do fundacji rodzinnej to nie tylko formalność. Wymaga ono dokładnej znajomości przepisów oraz analizy możliwych konsekwencji. Zaniedbanie obowiązków wobec instytucji państwowych lub finansowych może zakończyć się dotkliwymi karami albo nawet unieważnieniem transakcji.
UOKiK: kiedy zgłoszenie koncentracji jest konieczne?
Zgodnie z ustawą o ochronie konkurencji, w przypadku zamiaru koncentracji – np. przejęcia kontroli poprzez nabycie udziałów lub akcji, nawet w formie darowizny – zgłoszenie do UOKiK może być obowiązkowe. Koncentracja oznacza możliwość wywierania decydującego wpływu na inną firmę, np. poprzez posiadanie większości głosów na zgromadzeniu wspólników lub możliwość mianowania większości członków zarządu.
Progi obrotu nakładające obowiązek zgłoszenia
Zgłoszenie koncentracji do UOKiK jest wymagane, gdy:
- łączny obrót zaangażowanych podmiotów w poprzednim roku przekroczył 1 miliard euro globalnie,
- łączny obrót zaangażowanych podmiotów w poprzednim roku przekroczył 50 milionów euro w Polsce.
Jeśli fundacja rodzinna nie prowadzi działalności gospodarczej, może nie być traktowana jako przedsiębiorca, co zwalnia ją z tego obowiązku.
Sankcje za brak zgłoszenia
Niepoinformowanie UOKiK może skutkować:
- karą do 10% obrotu fundacji z poprzedniego roku,
- osobistymi karami finansowymi dla członków zarządu – nawet do pięćdziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia.
KOWR: prawo pierwokupu i obowiązki informacyjne
Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR) to kolejna instytucja, której regulacje mogą wpłynąć na proces przekazania udziałów lub akcji. W przypadku spółek posiadających nieruchomości rolne o powierzchni co najmniej 5 ha KOWR ma prawo pierwokupu.
Obowiązek powiadomienia KOWR
Jeżeli fundacja rodzinna nabywa udziały spółki holdingowej, której podmioty zależne posiadają grunty rolne, niezbędne jest poinformowanie KOWR o przeprowadzonej transakcji.
Skutki braku powiadomienia
Niedopełnienie obowiązku zgłoszenia do KOWR może prowadzić do unieważnienia umowy. KOWR ma dwa miesiące na decyzję o ewentualnym wykonaniu prawa pierwokupu od momentu uzyskania pełnych informacji.
Umowy kredytowe: ukryte ryzyka przy zmianach właścicielskich
Często pomijanym elementem są zapisy w umowach kredytowych, które mogą zawierać klauzule regulujące zmiany w strukturze właścicielskiej spółki.
Komunikacja z bankiem
Spółka powinna:
- wcześniej informować bank o planowanych zmianach właścicielskich,
- niezwłocznie zgłaszać dokonane zmiany,
- przestrzegać zapisów umowy dotyczących struktury właścicielskiej.
Zgoda banku – czy jest wymagana?
W wielu przypadkach bank wymaga uprzedniej zgody na zmianę właściciela spółki. Może także zażądać nowych zabezpieczeń ze strony fundacji rodzinnej. Brak takiej zgody może skutkować:
- naliczeniem dodatkowych odsetek karnych,
- wypowiedzeniem umowy kredytowej,
- natychmiastowym wymogiem spłaty zobowiązań.
Audyt prawny: niezbędny etap przed przekazaniem majątku
Rola audytu prawnego
Przekazanie udziałów lub akcji do fundacji rodzinnej wymaga szczegółowego sprawdzenia:
- obowiązków wobec UOKiK,
- wymagań wynikających z regulacji KOWR,
- zapisów w istniejących umowach kredytowych.
Profesjonalna analiza – ochrona przed ryzykiem
Nieodpowiednie przygotowanie transakcji może prowadzić do strat finansowych lub jej unieważnienia. Dlatego każda taka operacja powinna być poprzedzona kompleksowym audytem prawnym, który uwzględni specyfikę danego przypadku.
