Miliardowe straty PKO BP na hedgingu! Które banki jeszcze na tym straciły?
PKO BP liderem strat: 9,4 mld zł na zabezpieczeniach
Największy bank w Polsce, PKO BP, poniósł najwyższe koszty związane z instrumentami pochodnymi zabezpieczającymi ryzyko stóp procentowych. W okresie 2022–2024 straty wyniosły niemal 9,4 mld zł. Problemy zaczęły się w 2022 roku, a szczególnie trudnym momentem było drugie półrocze, gdy kwartalne straty przekraczały 1,2 mld zł.
W 2022 roku straty netto wynikające z IRS (interest rate swap) stanowiły 25% wyniku odsetkowego banku. W kolejnych latach udział ten malał – w 2023 roku wyniósł 21%, a w 2024 roku spadł do 9%, dzięki stopniowemu wygasaniu portfela IRS. Mimo tych strat, kondycja finansowa PKO BP pozostała stabilna – bank nadal generuje zyski, bazując na solidnym kapitale.
Jak hedging kosztował ING, Alior, mBank, Pekao i BNP Paribas?
PKO BP nie było jedynym bankiem, który odnotował straty:
- ING Bank Śląski: w latach 2022–2024 stracił 6,5 mld zł, w 2022 roku koszty zabezpieczeń sięgały aż 40% wyniku odsetkowego, warto wspomnieć, że w latach 2018–2021 bank ten zarobił na hedgingu 2,8 mld zł,
- Alior Bank: zanotował 1,9 mld zł strat, w niektórych kwartałach koszty te stanowiły nawet 21% wyniku odsetkowego,
- mBank: straty osiągnęły poziom 3,5 mld zł, a kwartalny udział kosztów w wyniku odsetkowym sięgał 15%,
- Pekao: wydatki na zabezpieczenia wyniosły 2 mld zł – relatywnie niewiele w porównaniu do jego skali,
- BNP Paribas: bank wydał na hedging ponad 1,8 mld zł.
Santander oraz Millennium poniosły minimalne koszty, ograniczające się do kilkudziesięciu milionów złotych rocznie.
Dlaczego banki wpadły w pułapkę hedgingu?
Gwałtowny wzrost stóp procentowych NBP zaskoczył rynek
Głównym powodem strat był gwałtowny wzrost stóp procentowych w Polsce. PKO BP rozpoczął budowanie portfela zabezpieczeń w 2020 roku, przewidując potencjalne ryzyko ujemnych stóp procentowych, gdy stopa referencyjna wynosiła jedynie 0,1%. Początkowo strategia przynosiła zyski. Jednak między październikiem 2021 a wrześniem 2022 roku stopy procentowe wzrosły o 6,65 pkt proc., osiągając 6,75%. Była to jedna z najszybszych serii podwyżek w historii polskiej gospodarki.
Hedging miał stabilizować zyski, a przyniósł straty
Banki w Polsce intensywnie korzystały z instrumentów zabezpieczających w latach 2019–2021, aby stabilizować wyniki finansowe i sprostać wymaganiom regulacyjnym. W tym okresie udział zabezpieczeń w aktywach odsetkowych wzrósł z 11% do 17%. PKO BP wyróżniał się na tym tle – jego zabezpieczenia sięgały 23% aktywów.
Analityk Erste Securities, Łukasz Jańczak, zauważył: „PKO BP zabezpieczał się przed spadkiem stóp, ale ich gwałtowny wzrost przyniósł straty. Warto jednak pamiętać, że celem hedgingu jest ograniczanie ryzyka, a nie maksymalizacja zysków."
Afera w PKO BP? Ministerstwo Aktywów Państwowych żąda wyjaśnień
List donosiciela przyczyną kontroli hedgingu w PKO BP
W lutym 2024 roku sygnalista zgłosił Ministerstwu Aktywów Państwowych (MAP) potencjalne nieprawidłowości w strategii zabezpieczeń PKO BP. W odpowiedzi MAP zwróciło się do rady nadzorczej banku o wyjaśnienia. Po roku zaprezentowano wyniki analizy, jednak szczegóły pozostają tajne ze względu na ochronę interesów banku.
Czy audyty wykryły nieprawidłowości w strategii PKO BP?
PKO BP poinformowało, że zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne audyty przeprowadzone przez niezależnych ekspertów nie wykazały błędów formalnych ani uchybień w podejmowanych decyzjach.
Reakcja PKO BP: Hedging był konieczny dla stabilizacji i zgodności z regulacjami
Bank tłumaczy: zabezpieczaliśmy się przed spadkiem stóp procentowych
PKO BP podkreśla, że struktura jego aktywów i pasywów wymagała zabezpieczeń przed spadkiem stóp procentowych. Działania te były zgodne z przyjętą strategią, normami rynkowymi oraz regulacjami. Bank utrzymuje, że poziom zabezpieczeń, który nie przekraczał 30% aktywów, był adekwatny.
Czy poziom hedgingu w PKO BP był adekwatny?
Jeden z anonimowych bankowców skomentował: „Decyzje o hedgingu należy analizować w kontekście czasów, w których były podejmowane. Po fakcie łatwo krytykować, jednak wtedy wiele rzeczy nie było oczywistych."
