ETF – czym są, jak działają i czy warto inwestować?

ETF-y zdobywają coraz większą popularność wśród inwestorów – zarówno tych stawiających pierwsze kroki, jak i doświadczonych. Czym dokładnie są te instrumenty, jak działają i czy warto po nie sięgnąć?

ETF – co to jest?

ETF (ang. exchange traded fund) to fundusz inwestycyjny notowany na giełdzie papierów wartościowych, należący do kategorii instrumentów finansowych, które są przedmiotem obrotu giełdowego.

ETF-y są dostępne dla inwestorów w taki sam sposób jak inne notowane instrumenty, a ich kupno i sprzedaż może odbywać się w trakcie sesji giełdowej. Każdy fundusz tego typu ma określony portfel aktywów, którego wartość wpływa na cenę jednostki dostępnej na rynku.

Jeden ETF umożliwia inwestorowi uzyskanie ekspozycji na określony segment rynku bez konieczności kupowania wielu różnych aktywów osobno.

Z tego względu ETF-y są wykorzystywane zarówno przez osoby początkujące, jak i bardziej doświadczonych uczestników rynku, którzy chcą budować zdywersyfikowany portfel przy wykorzystaniu instrumentów finansowych dostępnych na współczesnej giełdzie papierów wartościowych.

Jak działa ETF i na jakiej zasadzie funkcjonuje?

Aby zrozumieć, jak działa ETF, warto wiedzieć, że jego głównym celem jest odwzorowanie zachowania określonego rynku lub wybranego segmentu aktywów. Portfel funduszu jest tworzony tak, aby odpowiadał strukturze danego indeksu giełdowego lub innego wskaźnika (indeksu towarowego czy branżowego).

Mechanizm działania polega na tym, że zarządzający funduszem tworzy portfel bazowy odpowiadający aktywom wchodzącym w skład wybranego indeksu. Jeśli indeks obejmuje konkretne akcje spółek, znajdują się one również w portfelu funduszu. Taki sposób postępowania określa się mianem odwzorowania indeksu, a jego celem jest możliwie wierne śledzenie zmian wartości aktywów bazowych.

Istotnym elementem funkcjonowania funduszu jest jego wycena. Podstawowym wskaźnikiem jest wartość aktywów netto, odzwierciedlająca łączną wartość wszystkich aktywów funduszu. Cena jednostki zmienia się w trakcie dnia, ponieważ ETF jest przedmiotem obrotu w systemie notowań ciągłych podczas każdej sesji giełdowej – inwestor może więc reagować na zmiany rynkowe w czasie rzeczywistym.

W co inwestują ETF?

Inwestor, kupując jeden ETF, uzyskuje dostęp do wielu aktywów jednocześnie, a zakres inwestycji zależy od tego, jaki indeks lub sektor stanowi podstawę funduszu. ETF-y umożliwiają więc inwestowanie zarówno w pojedyncze rynki, jak i globalne instrumenty finansowe dostępne na różnych giełdach.

Najczęściej portfel funduszu ETF obejmuje:

• Akcje spółek – to najpopularniejszy typ ETF-ów. Portfel funduszu zawiera akcje firm wchodzących w skład konkretnego indeksu, np. technologicznego lub szerokiego rynku. Inwestor nie musi kupować każdej spółki osobno – jeden ETF zapewnia dostęp do całego zestawu aktywów.
• Instrumenty oparte na indeksach rynku – wiele funduszy odwzorowuje zachowanie określonego wskaźnika, np. indeksu giełdowego lub towarowego. Wartość jednostki zmienia się wraz z wartością indeksu, co pozwala inwestorowi uczestniczyć w wynikach całego rynku.
• Aktywa z rynków zagranicznych – niektóre ETF-y inwestują w instrumenty notowane za granicą, w tym na rynkach amerykańskich. Dzięki temu inwestorzy uzyskują dostęp do globalnych rynków bez konieczności kupowania aktywów na każdej giełdzie osobno.
• Zdywersyfikowane portfele – część funduszy obejmuje szeroki zakres aktywów, co pozwala zbudować zróżnicowany portfel przy wykorzystaniu jednego instrumentu. To rozwiązanie szczególnie istotne dla osób chcących ograniczyć ryzyko związane z inwestowaniem w pojedyncze aktywa.

Jakie są parametry i warianty ETF?

ETF-y występują w różnych formach, które różnią się zakresem inwestycji, sposobem działania oraz strategią zarządzania. Podział ten wynika z rodzaju aktywów, w które inwestuje fundusz, a także z jego konstrukcji i celu inwestycyjnego.

ETF-y notowane na polskiej giełdzie oraz na rynkach zagranicznych mogą zapewniać dostęp do różnych segmentów rynku i realizować odmienne strategie inwestycyjne.

Jakie wyróżniamy parametry i warianty ETF?

• ETF indeksowe – to najpopularniejsza grupa funduszy, których celem jest odwzorowanie konkretnego indeksu giełdowego lub innego wskaźnika, np. towarowego. Portfel funduszu obejmuje aktywa zgodne ze składem indeksu, którego wyniki fundusz ma naśladować.
• Fundusze akumulacyjne – ten typ ETF nie wypłaca zysków inwestorom na bieżąco, lecz reinwestuje je w ramach funduszu. Środki są automatycznie włączane do portfela, co wpływa na wzrost wartości jednostki w dłuższym okresie.
• Fundusze dystrybucyjne – w przeciwieństwie do funduszy akumulacyjnych przekazują wypracowane zyski inwestorom (np. w formie dywidendy). Inwestor otrzymuje więc część dochodów generowanych przez aktywa wchodzące w skład portfela funduszu.
• ETF sektorowe i tematyczne – koncentrują się na określonym segmencie rynku, np. technologii, energetyce lub surowcach. Portfel obejmuje instrumenty finansowe powiązane z konkretną branżą lub sektorem gospodarki.
• ETF Smart Beta – fundusze wykorzystujące określoną strategię inwestycyjną opartą na wybranych czynnikach, takich jak niska zmienność, wysoka dywidenda lub potencjał wzrostu. Pozwalają inwestorom dostosować sposób inwestowania do własnych celów i preferencji, wykraczając poza proste odwzorowanie indeksu.

Czym ETF różni się od akcji i funduszy inwestycyjnych?

ETF łączy cechy kilku różnych produktów finansowych, dlatego często jest porównywany zarówno do akcji, jak i do tradycyjnych funduszy inwestycyjnych.

Podobnie jak akcje, jest przedmiotem obrotu na giełdzie, a jego kupno i sprzedaż odbywa się w trakcie sesji po cenie zmieniającej się w czasie rzeczywistym. W przypadku akcji inwestor nabywa udział w konkretnej spółce – ETF daje natomiast dostęp do całego portfela aktywów poprzez jeden instrument.

Inaczej wygląda to w porównaniu z tradycyjnymi funduszami inwestycyjnymi, gdzie cena jednostki uczestnictwa jest ustalana zazwyczaj raz dziennie. ETF-y oferują tytuły uczestnictwa dostępne w publicznym obrocie giełdowym, a zakup odbywa się na rynku – bez składania zlecenia bezpośrednio w instytucji zarządzającej.

Różni się również sposób zarządzania. Tradycyjne fundusze często działają w oparciu o aktywne decyzje zarządzających, natomiast ETF zazwyczaj odwzorowuje skład określonego indeksu. Inwestor uzyskuje w ten sposób dostęp do szerokiego rynku bez konieczności samodzielnego dobierania poszczególnych aktywów.

Jak przebiega inwestowanie w ETF-y?

Inwestowanie w ETF-y polega na kupowaniu i sprzedawaniu funduszy notowanych na giełdzie w sposób zbliżony do obrotu akcjami.

Inwestor nie nabywa aktywów bezpośrednio, lecz uzyskuje do nich dostęp poprzez fundusz odwzorowujący określony rynek lub jego segment. Cały proces odbywa się za pośrednictwem instytucji finansowych i nie wymaga specjalistycznych narzędzi poza dostępem do rynku kapitałowego.

Proces inwestowania obejmuje kilka podstawowych kroków:

• Założenie rachunku maklerskiego – pierwszym krokiem jest otwarcie rachunku w instytucji oferującej dostęp do rynku kapitałowego. To właśnie za jego pośrednictwem inwestor uzyskuje możliwość kupowania i sprzedawania ETF-ów.
• Wybór odpowiedniego funduszu – poszczególne ETF-y mogą obejmować różne rynki, sektory lub aktywa, dlatego wybór powinien uwzględniać strategię inwestycyjną, skład portfela oraz potencjalne ryzyko walutowe, szczególnie przy inwestycjach na rynkach zagranicznych.
• Złożenie zlecenia kupna – zakup odbywa się w trakcie sesji giełdowej za pomocą rachunku maklerskiego. Należy przy tym uwzględnić opłaty transakcyjne, obejmujące prowizje od kupna i sprzedaży instrumentów finansowych.
• Monitorowanie inwestycji i sprzedaż – po dokonaniu zakupu ETF pozostaje w portfelu inwestora. W dowolnym momencie możliwe jest złożenie zlecenia sprzedaży, ponieważ ETF jest stale przedmiotem obrotu na giełdzie.

Inwestowanie w ETF-y opiera się na takich samych mechanizmach jak obrót innymi aktywami giełdowymi, co sprawia, że jest to rozwiązanie dostępne zarówno dla początkujących, jak i bardziej doświadczonych inwestorów.

Jakie są zalety i ryzyka inwestowania w ETF?

ETF-y są uznawane za rozwiązanie dostępne i elastyczne, ale jak każda inwestycja wiążą się z określonym poziomem ryzyka. Warto znać obie strony przed podjęciem decyzji.

Zalety ETF:

• Niskie koszty – większość ETF-ów opiera się na strategii odwzorowania indeksu, co przekłada się na niższe koszty zarządzania niż w przypadku tradycyjnych funduszy.
• Dywersyfikacja – jeden ETF daje dostęp do szerokiego portfela aktywów, co ogranicza ryzyko związane z inwestowaniem w pojedyncze instrumenty.
• Elastyczność – ETF-y można kupować i sprzedawać w trakcie sesji giełdowej, co zapewnia bieżący dostęp do środków.

Ryzyka ETF:

• Ryzyko rynkowe – fundusz odwzorowuje indeks, więc jego wyniki są bezpośrednio powiązane z zachowaniem rynku. ETF nie ma na celu pobicia rynku, lecz jego śledzenie.
• Ryzyko walutowe – w przypadku funduszy inwestujących na rynkach zagranicznych wahania kursów walut mogą wpływać na wartość inwestycji niezależnie od zmian cen aktywów.
• Koszty transakcyjne – kupno i sprzedaż ETF-ów wiąże się z prowizjami maklerskimi, które warto uwzględnić przy planowaniu strategii inwestycyjnej.

Inwestowanie w ETF-y najlepiej traktować jako element długoterminowej strategii, dostosowanej do indywidualnych celów i akceptowanego poziomu ryzyka.

Czy ETF są bezpieczne?

ETF-y są uznawane za jedne z bardziej przejrzystych instrumentów finansowych, ponieważ ich działanie opiera się na jasno określonych zasadach, a struktura podlega regulacjom rynku kapitałowego.

W Polsce ETF-y funkcjonują zgodnie z obowiązującymi przepisami i pozostają pod nadzorem instytucji takich jak Komisja Nadzoru Finansowego (KNF). Dzięki temu inwestor ma dostęp do informacji dotyczących struktury funduszu, jego aktywów oraz sposobu działania.

Istotnym elementem bezpieczeństwa jest również przejrzystość wyceny. Wartość funduszu opiera się na aktualnej wartości aktywów netto, która może być dodatkowo weryfikowana przez niezależnego audytora. Inwestor ma więc możliwość bieżącej oceny wartości funduszu.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)